امامان: نیز _ که وارثان ایشان و برگزیدگانی الهی‌اند _‌ همواره به هدایت مردم می‌اندیشیدند و آنها را از آفات و انحرافات آگاه می‌ساختند و درمان آن را بیان می‌نمودند. پیامبر اسلام٦ در این باره فرمود:

فِی‌ كُلِ‌ خَلَفٍ‌ مِنْ‌ أُمَّتِی‌ عَدْلٌ‌ مِنْ‌ أَهْلِ‌ بَیتِی‌، ینْفِی‌ عَنْ هَذَا الدِّینِ تَحْرِیفَ الْغَالِینَ وَ انْتِحَالَ الْمُبْطِلِینَ وَ تَأْوِیلَ الْجُهَّال‌؛[٣]

همانا در هر نسل از امت من، استوانۀ عدالتی از اهل بیتم وجود دارد که تحریفِ غلوکنندگان و فرقه‌سازی باطل‌پیشگان و تأویل‌های جاهلان را از چهرۀ این دین می‌زدایند.

سیرۀ گفتاری و رفتاری امام رضا٧ نیز سرشار از روشن‌گری و مقابله با انحرافات است و از جملۀ آنها، حدیث «الناس عبید لنا ...» است که نوشتار حاضر به بررسی سندی و محتوایی حدیث مذکور می‌پردازد.

جست و جوی منابع موجود، نشان می‌دهد با آن که شارحان کتاب معتبر الکافی، مانند ملاصدرای شیرازی،[٤] محمد صالح مازندرانی[٥] و علامه مجلسی[٦] مطالبی را در تبیین

[١]. سوره توبه، آیه ١٢٨.

[٢]. نهج البلاغه، خطبه ١٠٨: «اِخْتَارَهُ مِنْ شَجَرَةِ اَلْأَنْبِیَاءِ وَ ... طَبِیبٌ دَوَّارٌ بِطِبِّهِ قَدْ أَحْكَمَ مَرَاهِمَهُ وَ أَحْمَی مَوَاسِمَهُ، یَضَعُ ذَلِكَ حَیْثُ اَلْحَاجَةُ إِلَیْهِ مِنْ قُلُوبٍ عُمْیٍ وَ آذَانٍ صُمٍّ وَ أَلْسِنَةٍ بُكْمٍ».

[٣]. قرب الاسناد، ص٧٧.

[٤]. شرح اصول الکافی، ج٢، ص٥٦٩.

[٥]. شرح الكافی، ج٥، ص١٦٨.

[٦]. مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول، ج‌٢، ص٣٣٢.