علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٦٩ - ارزيابی و بازيابی مستندات گزارشهای تاريخی کلينی در باره مولد النبی
(م٢٠٧ق)،[١] عبد الملک بن حبیب سلمی (م٢٣٨ق)،[٢] خلیفة بن خیاط (م٢٤٠ق)،[٣] ابن قتیبه (م٢٧٦ق)[٤] و طبری (م٣١٠ق، به نقل از واقدی و ابن اسحاق)[٥] همین تاریخ
را آوردهاند.
این روایت به سه تن از صحابه میرسد که عبارتاند از: عایشه، ابن عباس و امام علی٧. روایت امام علی٧ را فرزندش عمر بن علی، از ایشان نقل میکند.[٦]
_ دوم ربیع الاول
این تاریخ را واقدی (م٢٠٧ق)، به نقل از ابو معشر، از محمد بن قیس گزارش
کرده است؛[٧] چنان که هشام کلبی (م٢٠٤ق) از ابو مخنف همین تاریخ را نقل میکند.[٨] ابن سعد (م٢٣٠ق) در الطبقات الکبری این تاریخ را به عنوان نخستین تاریخ در باره
زمان وفات پیامبر ذکر کرده و در ادامه، اقوال دیگر را درج میکند.[٩] خلیفة بن خیاط (م٢٤٠ق) قول «دوم ربیع» را به عنوان قول فرعی و پس از قول دوازدهم ربیع ذکر
کرده است.[١٠] ابن حبیب بغدادی (م٢٤٥ق)،[١١] یعقوبی (م٢٩٢ق) و ابن ابی الثلج (م٣٢٥ق) نیز تاریخ دوم ربیع را ذکر میکنند.[١٢] روایت مندرج در کتاب ابن ابی الثلج،
به نقل از نصر بن علی جهضمی (م٢٥٠ق)، از امام رضا٧ از آبای خویش نقل
شده است.[١٣] همین روایت، با متن یکسان به سه طریق در کتاب الهدایة الکبری خصیبی (م٣٣٤ق) آمده است که علاوه بر طریق جهضمی از امام رضا٧، دو طریق دیگر:
یکی از مفضل بن عمر از امام صادق٧ و دیگری از محمد بن اسماعیل حسنی از
[١]. المغازی، ج٣، ص١١٢٠.
[٢]. کتاب التاریخ،ص ٩٦.
[٣].تاریخ خلیفه بن خیاط، ص٥٨. ابن ابی الثلج در تاریخ اهل البیت، ص٦٨ و ابن سعد در الطبقات الکبری، ج٢، ص٢٠٩ گزارشی مبنی بر وفات پیامبر در دوم ربیع الاول را نیز ثبت كرده اند.
[٤]. المعارف،ص ١٦٥.
[٥]. تاریخ الطبری،ج ٣، ص٢٠٠، ٢١٧.
[٦]. الطبقات الکبری،ج ٢، ص٢٠٩.
[٧]. دلائل النبوة،ج ٧، ص٢٣٥.
[٨]. تاریخ الطبری،ج ٣، ص٢٠٠.
[٩]. همان،ج ٢، ص٢٠٨.
[١٠]. تاریخ خلیفة بن خیاط، ص٥٨.
[١١]. المحبر، ص١٢.
[١٢]. تاریخ الیعقوبی، ج٢، ص١١٣؛ تاریخ اهل البیت، ص٦٨.
[١٣]. تاریخ اهل البیت نقلاً عن الائمة،ص ٦٨.