١ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص

علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٤٩ - توثيق مشايخ احمد بن محمد بن عيسی اشعری در ترازوی نقد

سند افتاده است.

افزون بر این، در نقل کشّی، ابو حمزه، معین نشده که ابو حمزۀ بطائنی است و یا کسی دیگر، ولی محذور آن بُعد طبقه ابن محبوب و ابو حمزه ثمالی است؛ زیرا كشّی در شرح حال ابن محبوب می‌نویسد:

سال وفات وی ٢٢٤ق، واقع شده است و ٧٥ سال داشته است.[١]

از این رو، روایت ابن محبوب از ابو حمزه ثمالی مرسل است؛ زیرا ابن محبوب یك سال بعد از شهادت امام صادق٧ به دنیا آمده و ابو حمزه ثمالی متوفّای سال ١٥٠ق، است.

در ادامه، كشّی تعریضی به اصحاب امامی دارد كه اصحاب ما روایت ابن محبوب را از ابو حمزه [الثمالی] صحیح نمی‌دانند.[٢] در حالی كه اگر عمر «ابن محبوب» را ٧٥ سال بدانیم، بی‌تردید، روایتش از ثمالی مرسل است؛ مگر این كه قایل به وقوع تصحیف در نقل کشّی شویم که كلمه «خمس و سبعین» (هفتاد و پنج) به جای «خمس و تسعین» (نود و پنج) ثبت شده است؛ لذا با توجه به این که سال وفات او ٢٢٤ق، بوده، تولد او در سال١٢٩ق، واقع شده است، و وفات ابو حمزه ثمالی نیز در سال ١٥٠ق، واقع شده و ابن محبوب در این زمان، جوانی بیست و چند ساله بوده که صلاحیت روایت از ابو حمزه ثمالی داشته است. در این صورت، محذور بُعد طبقه بین آن دو وجود ندارد؛ زیرا تشابه‌ حروف ‌در رسم‌الخط بین كلمه «تسعین» و «سبعین» سبب شده نسخه‌نویسان، «سبعین» را به جای «تسعین» به اشتباه ثبت كنند[٣] و یا تصحیف توسط نسخه‌نویسان صورت گرفته است.[٤] بنا بر این، وجود تصحیف و تحریف در رجال الكشّی سبب برداشت اشتباه رجالیان شده است.

افزون بر گفته‌های پیشین، روایت ابن محبوب و کسانی که در طبقه او قرار دارند،


[١]. اختیار معرفة الرجال، ص٦٢٣، ش١٠٩٤: «و مات الحسن بن محبوب فی آخر سنة أربع و عشرین و مائتین و كان من أبناء خمس و سبعین سنة».

[٢]. همان، ش١٠٩٥.

[٣]. قاموس الرجال، ج٣، ص٣٤٨، ش٢٠١٤. مانند اشتباه مذكور در شرح حال «معاویة بن عمار» و «حماد بن عیسی» بین نقل کشّی و نجاشی نیز رخ داده است (اختیار معرفة الرجال، ص٣٧٤، ش٥٥٧ و ص٣٨٢، ش٥٧٢؛ الرسائل الرجالیة، ج٢، ص٣٠٤). محقق كلباسی معتقد است «عاش مئة و خمساً و سبعین سنة» تصحیف شده «مات مئة و خمساً و سبعین سنة» است؛ چه این‌ كه در رجال النجاشی نیز «مات» به جای «عاش» ثبت شده است (رجال النجاشی، ص٤١١، ش١٠٩٦و ص١٤٣، ش٣٧١).

[٤]. روضة المتقین، ج١٤، ص٤٤٥.