و نويسنده گمان مى‌كند كه ممكن است اين اخبار را حمل كرد به آنكه ايمان قلب را طورى منوّر مى‌كند كه اگر فرضا گاهى خطايا گناهى از انسان صادر شود، به واسطه آن نور و ملكه ايمان جبران كند به توبه و رجوع إلى اللّه نمايد، و صاحب ايمان باللّه و يوم الآخرة نگذارد اعمالش به روز حساب افتد. پس، در حقيقت اين اخبار حثّ بر تمسك به ايمان و بقاى به آن است. چنانچه نظير اين حديثى است كه در كافى شريف از حضرت صادق، عليه السلام، نقل فرموده كه «حضرت موسى، عليه السلام، به جناب خضر، عليه السلام، گفت: «من از رفاقت با تو داراى شرافت و حرمت شدم، پس وصيتى به من فرما.» فرمود به او كه ملازم باش با چيزى كه ضرر نرساند به تو با آن چيزى، چنانچه با غير آن به تو چيزى نفع نرساند.» [١] و من ذلك ما رواه بإسناده عن محمّد بن الرّيان بن الصّلت، رفعه عن أبي عبد اللّه، عليه السّلام، قال كان أمير المؤمنين، عليه السّلام، كثيرا ما يقول في خطبته: يا أيّها النّاس، دينكم دينكم! فإنّ السّيّئة فيه خير من الحسنة في غيره، و السّيّئة فيه تغفر، و الحسنة في غيره لا تقبل. [١] «مى‌فرمود حضرت امير المؤمنين، عليه السلام، در خطبه بسيارى از اوقات:

اى مردم، حفظ كنيد دين خود را و دست از آن بر نداريد، زيرا كه گناه در آن بهتر از حسنه در غير آن است، و گناه در آن آمرزيده شود، و در غير آن عبادات و حسنات قبول نگردد.» و اين حديث شريف و امثال آن كه در مقام ترغيب به ملازمت ديانت حقه است دلالت بر آن دارد كه سيّئات مؤمنين و صاحبان دين حق بالاخره آمرزيده شود، چنانچه خداوند فرمايد: إنَّ اللَّه يَغْفِرُ الذُّنوبَ جَميعاً. [٢] و از اين [جهت‌]، سيّئات آنها را توان گفت كه بهتر از حسنات ديگران است كه هيچ وقت قبول نشود، بلكه شايد حسناتى كه شرايط قبول، مثل ايمان و ولايت، در آن نباشد خود داراى ظلمتى باشد كه از سيّئات مؤمنين، كه به واسطه نور ايمان در خوف و رجا هستند، ظلمت و كدورتش بيشتر باشد. بالجمله، اين حديث دلالت ندارد بر آنكه اهل ايمان بر سيّئات خود مأخوذ نيستند، چنانچه ظاهر است.

و از جمله احاديث مشهوره كه گويند بين فريقين مشهور است اين است كه حبّ عليّ حسنه لا يضرّ معها سيّئة، و بغضه سيّئة لا ينفع معها حسنة. [٢] «دوستى‌

[١] عن أبي عبد اللّه (ع) قال قال موسى للخضر، عليهما السلام، قد تحرّمت بصحبتك فأوصنى، قال [له‌]: الزم ما لا يضرّك معه شي‌ء كما لا ينفعك مع غيره شي‌ء. اصول كافى، ج ٢، ص ٤٦٤، «كتاب ايمان و كفر»، «باب أن الإيمان لا يضرّ معه سيئة»، حديث ٢.

[٢] «بدرستى كه خداوند تمام گناهان را مى‌آمرزد (زمر- ٥٣)

______________________________

[١] اصول كافى، ج ٢، ص ٤٦٤، «كتاب ايمان و كفر»، «باب أن الإيمان لا يضرّ معه سيّئة»، حديث ٦.

[٢] مناقب، ج ٣، ص ١٩٧.