فرمود: «رسول خدا، صلّى اللّه عليه و آله، را كه به آسمان سير دادند در شب معراج هفت حجب را قطع فرمود، و در نزد هر حجابى تكبيرى فرمود تا واصل كرد خداى تعالى او را به منتهاى كرامت.» و در حديث ديگر قريب به اين مضمون از جناب موسى بن جعفر، عليهما السلام، نيز نقل شده است، [١] الا آنكه در آن حديث است كه جناب رسول خدا، صلّى اللّه عليه و آله، پس از رفع هر حجابى تكبيرى گفت. و اين اوفق به اعتبار ذوقى و مشرب عرفانى است، زيرا كه با هر رفع يد رفض حجابى و رفع ستره‌اى شود، و به ظهور نورى از انوار كرامت تكبيرى گفته شود. و چون آن نور تقييدى است از حجب نورانيت، لهذا باز با رفع يدين رفع شود و طرد گردد تا تجلى ذاتى مطلق شود و وصول به منتهى الكرامه، كه غايت آمال اولياست، حاصل شود. و آن حديث سابق را به اين مى‌توان ارجاع كرد.

در هر صورت، ما از ادراك اين معانى محروميم تا چه رسد به شهود يا وصول! و بدى و بدبختى ما آن است كه منكر همه مقامات و مدارج نيز شويم و معراج اوليا و نماز پاكان را مثل خود مى‌دانيم، و كمال آن را شبه كمال عمل خود مى‌دانيم. غايت آنچه تصور مى‌كنيم، و فوق آن را ادراك نمى‌كنيم، آن است كه نماز آنها قرائت و ساير آدابش خوب است و خالى از شرك و ريا و سمعه است. يا آنكه عبادت آنها براى خوف از جهنم و شوق بهشت نبوده. و اين يكى از مقامات رسميه رايجه آنهاست، و از براى آنها در نماز و اين معراج روحانى مقامات ديگرى است كه در وهم ما نيايد.

در تنبّه به يكى از مكايد شيطان است‌

بالجمله، آنچه در اين مقام- كه قلم بى‌اختيار رسيد- لازم است تنبه به آن، آن است كه بدترين خارهاى طريق كمال و وصول به مقامات معنويه، كه از شاهكارهاى بزرگ شيطان قطّاع الطريق است، انكار مقامات و مدارج غيبيه معنويه است، كه اين انكار و جحود سرمايه تمام ضلالات و جهالات است و سبب وقوف و خمود است، و روح شوق را كه براق وصول به كمالات است مى‌ميراند و آتش عشق را كه رفرف معراج روحانى كمالى است خاموش مى‌كند، پس انسان را از طلب باز مى‌دارد. به عكس، اگر انسان به مقامات معنويه و معارج عرفانيه عقيدت خالص‌

[١] وسائل الشيعة، ج ٤، ص ٧٢٢- ٧٢٣، «كتاب الصلاة»، باب ٧ از «أبواب تكبيرة الإحرام»، حديث ٧.