شرح چهل حديث( اربعين حديث) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٣٣ - الحديث السابع

الحديث السابع‌

بالسّند المتّصل إلى محمّد بن يعقوب عن علىّ بن إبراهيم، عن محمّد بن عيسى، عن يونس، عن داود بن فرقد قال: قال أبو عبد اللّه، عليه السّلام: الغضب مفتاح كلّ شرّ. [١] ترجمه «داود پسر فرقد گويد حضرت صادق، عليه السلام، گفت: «خشم كليد همه شرّهاست.» شرح محقق كبير، احمد بن محمد، معروف به ابن مسكويه [١]، در كتاب طهارة الاعراق، كه از كتب نفيس كم نظير است در نيكويى ترتيب و حسن بيان، چيزى مى‌فرمايد كه حاصل ترجمه‌اش قريب به اين مضمون است:

كلام ابن مسكويه در تعريف غضب: «غضب در حقيقت عبارت از حركتى است نفسانى كه به واسطه آن جوشش در خون قلب حادث شود براى شهوت انتقام پس وقتى كه اين حركت سخت شود آتش غضب را فروزان كند و برافروخته نمايد و متمكن كند جوشش خون قلب را در آن، و پر كند شريانها و دماغ را از يك دود تاريك مضطربى كه به واسطه آن حال عقل بدو ناچيز شود و كار او ضعيف شود. و مثل انسان در اين هنگام، چنانچه حكما گويند، مثل غارى شود كه در او آتش افروزند و پر گردد از شعله، و محبوس و مختنق گردد در آن دود و اشتعال آتش، و بپا خيزد نفير آن و بلند شود نايره و صداى آن از شدت اشتعال، پس سخت شود علاج آن و مشكل گردد خاموش نمودن آن، و چنان شود كه هر چه بر وى افكنند كه او را فرو نشاند،

[١] احمد بن محمد بن يعقوب مسكويه (٣٣٠- ٤٢١ ه. ق)، فيلسوف و پزشك نامور اسلامى كه در طب علمى و عملى و لغت و ادب و فنون شعر و كتابت و منطق و رياضيات و بويژه در علم اخلاق شهرت بسيار داشت از آثار اوست: ترتيب السعادة، تهذيب الاخلاق، و تطهير الاعراق، جاويدان خرد، آداب الفرس و الهند، تجارب الامم و تعاقب الهمم.

______________________________

[١] اصول كافى، ج ٢، ص ٣٠٣، «كتاب ايمان و كفر»، «باب الغضب»، حديث ٣.