شرح چهل حديث( اربعين حديث) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٨٧ - مقام سوم در بيان آنكه معاد از فطريات است

و مى‌توان آن عالم را به فطرت حريّت و نفوذ اراده، كه در فطرت هر يك از سلسله بشر است، اثبات كرد. چون مواد اين عالم و اوضاع اين دنيا و مزاحمات آن و تنگى و ضيق آن تعصى دارد از حريت و نفوذ اراده بشر، پس بايد عالمى در دار وجود باشد كه اراده در آن نافذ باشد و مواد آن عصيان از نفوذ اراده نداشته باشد، و انسان در آن عالم فعّال ما يشاء و حاكم ما يريد باشد، چنانچه فطرت مقتضى است.

پس، جناح عشق به راحت، و عشق به حرّيت، دو جناحى است كه به حسب فطرة اللّه غير متبدله در انسان وديعه گذاشته شده كه با آنها انسان طيران كند به عالم ملكوت اعلى و قرب الهى.

و در اين مقام مطالب ديگرى است كه با وضع اين اوراق تناسب ندارد، و فطرتهاى ديگرى است براى اثبات معارف حقه از قبيل اثبات نبوات و بعث رسل و انزال كتب. بلكه از هر يك از اين فطرتها كه ذكر شد جميع معارف ثابت گردد، ولى ما اكنون اكتفا كرديم به همين اندازه كه بيش از اين از مقصود خارج نشويم و شرح بى‌مناسبت با حديث شريف نشود.

تا اينجا معلوم شد كه علم به مبدأ و كمالات و وحدت آن و علم به يوم معاد و عالم آخرت از فطريّات است. و الحمد للّه.