رويه ترديدى ندارند، بحث جايگزينى رحم و استيجار رحم او براى انجام اين كار با حفظ كرامت او هم كار نامعقول و نامشروع و غير اخلاقى به نظر نمى‌رسد گر چه عرض كردم با انسى كه با برخى از مجامع دانشگاهى دارم اين را يك حالت وحشتزا و نامحبوب و غير اخلاقى جلوه مى‌دهند والبته اختصاص به رحم جايگزين ندارد بلكه در بحث پيوند اعضا هم همين مسائل مطرح است.

اما در مورد خود تلقيح صناعى كه اين بحث جهات مختلفى دارد و با يك جلسه و ده جلسه و مانند آن قابل بررسى نيست، من هم همان مقدارى كه جناب آقاى علوى مورد اشاره قرار دادند و در همان مسير بحث را تنقيح مى‌كنم. بحث مشروعيت و عدم مشروعيت يك مسئله‌اى است كه از نظر فقهى مطرح است و به اجمال مشروعيتش با ضوابطى پذيرفته است.

در بعضى از سمينارها يك پيشنهادى كردم و بعد هم شنيدم كه ظاهراً قانون معمول الآن همين است كه از نظر ضوابط و قواعد فقهى اگر نطفه‌ى زن و مرد مشروع به هم تلقيح بشود و در رحم خود زن مشروع قرار بگيرد هيچ ترديدى در آن نيست، نه از نظر مشروعيت كار و نه از نظر نسب و تبعات آن. ولى اگر اين كار، يعنى نطفه زن و مرد مشروع تلقيح بشود و در رحم جايگزين قرار داده شود، ترديد و اشكال در مشروعيتش فقط به خاطر اجنبى بودن آن رحم واسطه و جايگزين است و اين را با