س: در بسيارى از آثار فقهاى مكتب نجف مثل‌ آيتالله خوئى، تعابير بسيار روان‌تر از آثار انديشمندان حوزه قم مثل مرحوم امام است و همچنين بهره‌گيرى از امور فلسفى و عقلى محض در مثل آثار مرحوم امام وجود دارد و حال آن كه نظر جنابعالى اين بود كه حوزه نجف تعقيدى داشت كه در حوزه قم برطرف شد و حوزه قم اصول را از فلسفه به نحو مطلوب جداسازى كرد كه در نجف اين گونه نبود.

ج: من معتقدم روان‌نويسى در قم شروع شد يعنى مقارن مرحوم آخوند، در قم آقاى حاج شيخ عبدالكريم شروع كرد. امام خمينى و ... فلسفه را جدا كردند. مرتب امام خمينى در مبحث صحيح و أعم و ... مى‌گويد اين را اشتباه نكنيد، اينجا جاى اعتباريات است، واقعيات نيست! صلات يك ماهيت واقعيه ندارد كه با مباحثى كه در نجف مطرح شده است مطرح بشود، حتى در كتاب البيع كه در نجف تدريس كردند همين حرف را زده‌اند. اما آقاى خوئى اگر فلسفه را جدا كرده است يك كلام سنتى را وارد كرده است، اين را توجه داشته باشيد. آقاى خوئى يك متكلم است در مقابل يك فيلسوف، آقاى‌

خوئى دفاع مى‌كند از ترجيح بلا مرجّح كه هيچ فيلسوفى اين‌