مسئوليت نيست؛ اين يكى از اصول حقوق جزا است كه جهل به قانون رافع مسئوليت نيست يعنى اگر كسى جاهل به قانون باشد و در دادگاه بگويد من جاهل بودم اين عذر رافع مسئوليتش نيست. علماى كنونى هم مى‌گويند بيان واصل، نه بيان صادر! اگر شما بگوييد من نمى‌دانستم هيچ دادگاهى عذر شما را نمى‌پذيرد چرا كه جهل به قانون رافع مسئوليت نيست.

آقاى سيد محمد باقر صدر در كتاب اصوليش تحت تأثير شعار حقوق مدرن، قضيه قبح عقاب بلا بيان را منكر مى‌شود و اين اصل حق الطاعه را مطرح مى‌كند. حق الطاعه ترجمه همين جهل به قانون است. علماى حقوق در تقرير جهل به قانون رافع مسئوليت نيست مى‌گويند شما كه در يك كشورى زندگى مى‌كنيد، اصل بر اين است كه بايد مقيد به قوانين آن كشور باشيد. اگر قانونگذار قانونى را وضع و اعلام مى‌كند و طبقه مردم است كه از آن آگاهى داشته باشند و اين كه به آنها واصل نشده است، در جايى كه اعلام از سوى قانونگذار طبق روش قانونى انجام گرفته است مثل اين كه در روزنامه رسمى منتشر شده باشد، عذر محسوب نمى‌شود. اين حق الطاعه كه سيد محمد باقر مطرح كرده است حرفى است كه علماى حقوق روز مطرح كرده‌اند.

مرحوم صدر در بسيارى از مسائل تحت تأثير همين مباحث قرار گرفته است، حتى در فقه و در اين مباحث معاملاتى كه‌

حاشيه بر منهاج است و حتى در مباحث حقوق خانواده و ...