اسناد لانه جاسوسی آمریکا - دانشجویان مسلمان پیرو خط امام - الصفحة ٦٦٩ - ارزیابی نحوه تصویب لایحه کاپیتولاسیون

فصل سوم

پیامدهای احیای کاپیتولاسیون

ارزیابی نحوه تصویب لایحه کاپیتولاسیون

سند شماره (١٦)طبقه بندی: خیلی محرمانه

از: سفارت آمریکا تهرانتاریخ: ١٤ اکتبر ١٩٦٤ ٢٢ مهر ماه ١٣٤٣

به: وزارت امور خارجه، واشنگتن تلگرام ارسالی به شماره ٤٠٤

مرجع: تلگرام سفارت به شماره ٣٩٨

مجلس، دیروز کنوانسیون وین و لایحه وضعیت در رابطه با پرسنل نظامی ایالات متحده را با ٧٤

رأی موافق در مقابل ٦١ رأی مخالف، تصویب کرد. این تفاوت آراء که به طور تأسف باری ناچیز

است، به خاطر عواملی به وجود آمد که ذیلاً تحلیل می گردد. اما نکته قابل توجه این است که رهبری

حزب ایران نوین، کنترل خویش را بر روی تعداد قابل ملاحظه ای از هوادارانش، از دست داد. در حال

حاضر مجلس ١٨٨ نماینده دارد که ١٣٨ تن از آنها اعضای حزب ایران نوین می باشند. به نظر

می رسد، نزدیک به ٥٠ نفر از وکلای حزب ایران نوین غایب بوده اند و حدس می زنیم که از میان

حاضران، دوازده نفر علیه دولت رأی داده باشند. زمانی مخالفت آسانتر شد که مخالفان موفق شدند

رأی گیری مخفی را اعمال نمایند، امری که بسیار غیر عادی است ولی طبق آیین نامه داخلی مجلس

چنانچه ١٥ نفر از وکلا خواستار آن باشند، به اجراء در می آید. رشته وقایع و عواملی که در امر

رأی گیری مؤثر بودند، به قرار زیر می باشد:

١ نشست روز دوشنبه حزب ایران نوین (رجوع شود به تلگرام هوایی) از قرار معلوم خوب پیش

رفت. به طوری که منصور، یگانه و ضیائی تصمیم گرفتند به برنامه سرعت بخشیده و هر دو لایحه را

روز سه شنبه برای رأی گیری به مجلس ببرند. اطمینان بیش از حد رهبری حزب، از این واقعیت

نمودار می شود که رهبری حزب اکثریت، تلاش ویژه ای برای گردآوری هوادارانش به خرج نداد تا

حضور حداکثر آنها را فراهم نماید (مشکل بتوان دریافت که چند نفر از آنها عمدا حضور نیافتند. اما

مطمئنا همه وکلای غایب حزب ایران نوین در جای دیگری کار نداشتند). ولی وکلای حزب مردم و

وکلای منفرد که اپوزسیون را تشکیل می دهند، همگی مخصوصا حضور داشتند.

٢ از آغاز بحث، نخست وزیر موضع دفاعی داشت. رابطین مجلس می گویند که متانت وی به

هنگام قرار گرفتن در معرض حمله مخالفان، تحسین برانگیز بود. منصور ظاهرا فکر می کرد که تنها