مؤلف کتاب، پیرو علویان بود و در خلال حکومت حجاج بن یوسف اموی حاکم عراق ٧٥_٩٥/٦٩٤_٧١٤ از دنیا رفت.) است. ابن‌ندیم (م. ٣٨٥/٩٩٥ یا ٣٨٨/٩٩٨) فهرست‌نویس مشهور شیعه، این کتاب را اولین اثر شیعه به شمار می‌آورد، اما نویسندگان متأخر شیعه، همانند گلدزیهر، به اصالت این کتاب نگاه شکاکانه‌تری داشته و برخی آشکارا آن را جعلی اعلام می‌کنند.

تعداد اصول معمولاً چهارصد مورد تخمین زده می‌شود (در نتیجه، از این مجموعه در آثار شیعه با عنوان «اصول اربعمائه» یا «اصول چهارصدگانه» یاد می‌شود) که از آن‌ها، تنها نام سیزده اصل شناخته شده که در قالب نسخ خطی باقی مانده است. بیشتر اصول به شاگردان [امام] جعفر صادق٧ نسبت داده شده است؛ با وجود این، تکمیل اصول تا رحلت امام یازدهم، [امام] حسن عسکری٧ (م. ٨٧٣/٢٦٠) ادامه یافت. اصول به‌جای‌مانده مشتمل بر محتوایی تاریخی، اعتقادی، فقهی، داستانی و جدلی است. محتویات اصول، شاخص‌های بنیادین تشیع را منعکس می‌کند که متشکل است از احترام به اهل‌بیت و امامان و بدگویی از دشمنان آن‌ها، تمایل به تأکید بر طبیعت مستقل فقه شیعه و تأکید مکرر بر این اعتقاد بنیادین که تنها تشیع حامل پیام واقعی پیامبر٦ است. این اصول گوناگون در مرحله‌ای متأخر در نوشته‌های بزرگ‌تری به نام «جوامع» گنجانده شد که به ‌نوبه خود، به ‌عنوان اساسی برای نوشته‌های نهایی شیعه در نسل‌های بعدی قرار گرفت.

کار عظیم گردآوری و ویرایش احادیث شیعه توسط علمای بزرگ شیعه که در بخش‌های مختلف دنیای اسلام مشغول به کار بودند به عهده گرفته شد. با رسیدن قرن سوم / نهم، قم به‌ عنوان بارزترین مرکز آموزشی شیعیان جای‌گزین کوفه شد. عالمان شیعه مانند همتایان سنی خود، اغلب سفرهای فراوانی را برای یافتن احادیث معتبر شیعه متحمل شدند و خود را درگیر غربال کردن مواد مشکوکی نمودند که در احادیث یافت می‌شد. این کار در مرحله اول با بررسی جدی و انتقادی اسناد صورت می‌گرفت و اسناد مشتمل بر یک یا چند شخص غیرقابل‌اتکا به ‌عنوان «ضعیف» کنار گذاشته می‌شدند. در نگاه شیعه، غیرقابل‌اعتماد بودن معمولاً با انحراف مذهبی مترادف بود. بنابراین بخش بزرگی از راویان، متهم به وقف (بر امام خاصی توقف کردن و فهرست کامل دوازده امام را به رسمیت نشناختن)، غلو (افراطی‌گری) و یا نصب (انزجار از شیعه؛