سه تن از شاخص‌ترین اساتید وی نیز عبارتند از: شیخ بهائی[٤٨١]، شیخ عبدالله تستری[٤٨٢] و محقق ثانی[٤٨٣]. از میان شاگردان نام‌دار وی نیز می‌توان به فرزندش محمدباقر مجلسی[٤٨٤]، مولی‌صالح مازندرانی[٤٨٥] و سید‌نعمت‌الله جزائری[٤٨٦] اشاره کرد.

محمدتقی مجلسی; شخصیت علمی و معنوی فوق‌العاده‌ای داشته که با رجوع به کتب تراجم، دیدگاه علما درباره او را به خوبی درمی‌یابیم.[٤٨٧] شخصیت عرفانی وی آن‌چنان برجسته بوده که مورد اتهام «صوفی‌گری» قرار گرفته است.[٤٨٨]

تأثیر و جایگاه وی در تاریخ حدیث شیعه

محمدامین استرآبادی (م. ۱۰۳۲ق)[٤٨٩] نخستین فردی است که مکتب اخباری‌گری را گسترش داد. وی تحولی عظیم در تاریخ حدیث شیعه ایجاد کرد، به گونه‌ای که او را آغاز‌کننده‌ دوره‌ای جدید در فقه شیعه می‌دانند. تفکر اخباری‌گری تا ظهور وحید بهبهانی (م. ۱۲۰۵ق) ادامه یافت و او که از مجتهدان بزرگ بود، با تمام توان در مقابل این مکتب ایستاد. سرانجام تلاش‌های وی ثمر بخشید و از آن پس، دوره‌ای جدید با رویکرد «اجتهادمحوری» آغاز شد.

در پی مطرح شدن مبانی استرآبادی توسط وی در مکه، موج جدیدی به راه افتاد. حوزه علمیه اصفهان كه بزرگ‌ترین حوزه علمى شیعى ایران بود، تحت تأثیر این موج قرار گرفت و پاره‌اى از محدثان، فقیهان و حتى فیلسوفان را به خود جذب كرد.[٤٩٠] از آن‌جا که این پدیده هنگامی رخ داد که مجلسی اول;، بزرگ‌ترین عالم حوزه اصفهان به شمار

[٤٨٠]. همان، ج۱۵، ص۱۴۸.

[٤٨١]. فهرس التراث، ج۱، ص۸۶۵.

[٤٨٢]. أعیان الشیعه، ج۹، ص۱۹۳.

[٤٨٣]. همان، ج‌٩، ص‌١٩٣.

[٤٨٤]. فهرس التراث، ج۲، ص۲۳.

[٤٨٥]. همان، ج۱، ص۸۸۲.

[٤٨٦]. همان، ج۱، ص۸۵۶.

[٤٨٧]. امل الآمل، ج۲، ص۲۵۲؛ جامع الرواة، ج۲، ص‌۸۲؛ منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغه، ج۱۳، ص‌۳۷۰.

[٤٨٨]. الذریعة إلى تصانیف الشیعة، ج‌٤، ص‌٤٩٥ـ۴۹۸.

[٤٨٩]. همان، ج‌۱۶، ص‌۳۵۸.

[٤٩٠]. تاریخ حدیث شیعه، ج٢، ص‌٢١٩.