حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٧١ - احادیث طبی (منشأ، حجیت و گونهشناسی)

سنن ترمذی دارای كتاب «الطب عن رسول‌الله٩» هستند.

البته گفته شده که مجموع احادیث طبّیه پیامبر٩، سیصد حدیث مشتمل
بر سفارش‌های پزشکی، انتخاب نوع غذا، آیین عیادت بیمار، لزوم مشورت با پزشکان
و تأکید بسیار بر تمیزی و پاکی بوده که از آن، کتب «طب النبی» و مانند آن به
ظهور رسید.[٢٩٣]

به هر حال، آشکار است که پزشکی نزد مسلمانان به اقتضای نیاز انسانی و اجتماعی، از جایگاه ویژه‌ای برخوردار شده و آنان نیز سهم عظیمی در ارتقای آن داشته‌اند[٢٩٤]، و انبوه احادیث طبی که احتمال صحت انتساب پاره‌ای از آن‌ها به معصوم نیز می‌رود، نشان‌گر چنین جایگاهی نزد مسلمانان است.

شایان ذکر است، ظاهراً نظر امثال شیخ مفید; و ابن‌قیم، درباره اصل دانش طب و اصل احادیث طبی است، نه درباره میراث احادیث طبی موجود به طور کلی که مشتمل بر احادیث ضعیف و صحیح از حیث سند یا محتواست. لذا این دیدگاه، چه بسا و صرف‌نظر از درستی یا نادرستی آن، با نظریه مربوط به مجموع احادیث طبی و اعتبارسنجی آن‌ها كه نزد امثال شیخ صدوق; مشاهده می‌شود (خواهد آمد)، قابل جمع است؛ بدین گونه که این نظریه، حداکثر درباره احادیثی است که صحت صدور و مضمون آن‌ها ثابت شده باشد، نه هر حدیث طبی منسوب به معصوم.

١_٢. غیروحیانی بودن و عدم حجیت مطلق احادیث طبی

برخی دانشمندان اسلامی، به طور کلی منکر وحیانی و در نتیجه حجیت مطلق احادیث طبی، یعنی مواردی که صحت صدور دارند (زیرا احادیثی که صحت صدور ندارند، خودبه‌خود از بحث خارجند)، شده‌اند. از جمله قاضی عیاض (م. ٥٤٤ق)[٢٩٥]، ابن‌خلدون (م. ٨٠٨ق)[٢٩٦]، شاه ولی‌الله دهلوی (م. ١١٧٦ق)[٢٩٧]، أشقر (محمد بن سلیمان، معاصر و فقیه اصولی)[٢٩٨]، محمد علی بار (دانشمند و پزشک یمنی و شاغل در دانشگاه


[٢٩٣]. مختصر تاریخ الطب العربی، ج١، ص٢٣٠ـ٢٣١.

[٢٩٤]. همان، ص٢٢٩؛ سیر أعلام النبلاء، ج١٠، ص٥٧.

[٢٩٥]. الشفاء، ج٢، ص٢٥٦.

[٢٩٦]. تاریخ ابن‌خلدون، ج١، ص٤٩٤.

[٢٩٧]. حجة الله البالغة، ج١، ص٢٢٤.

[٢٩٨]. أفعال الرسول٩، ج١، ص٢٤٣؛ مدی الاحتجاج، ج٤، ص١٠٩ـ١٣٢.