حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٥٠

مجلسی; در موارد بسیاری هنگامی که تعارض بین روایات پدید می‌آید، قائل به تخییر شده است، ولی باید توجه داشت که این تخییر حکم واقعی است و ارتباطی به این بحث ندارد؛ مانند:

... یدلّ على رجحان الإغتراف للیمنى بالیسرى خلافاً للمشهور بین العلماء من الإدارة، و إن ورد بها خبر أیضاً فیحمل على التخییر؛[٥٣٨]

این روایت بر رجحانِ برداشتن آب برای دست راست با دست چپ دلالت می‌کند، برخلاف مشهور و اگر روایتی نیز موافق قول مشهور وارد شود، حمل بر تخییر می‌گردد.

٢. تخریج احادیث

یکی دیگر از فعالیت‌های مهم مؤلف در این کتاب، تخریج احادیث است که شامل دو بخش زیر است:

٢_١. مصدریابی

یکی دیگر از مراحل شرح حدیث که مجلسی; در کتاب خود به آن پرداخته، مصدریابی است. وی غالب روایاتی را که در کتاب‌های الکافی، تهذیب، کتاب‌های دیگر شیخ صدوق; و برخی کتب دیگر مانند محاسن و... نیز موجود باشد، مصدریابی کرده است. این عمل سه فایده دارد:

_ اگر سند روایت منقول در الفقیه ضعیف یا حسن یا موثق باشد، ولی در منابع دیگر سند صحیح آمده باشد، می‌توان آن را جای‌گزین سند کتاب کرد.

_ اگر سند حدیث در کتاب‌های دیگر متفاوت از سند الفقیه باشد، باعث می‌شود روایت به حد استفاضه یا تواتر برسد.

_ این عمل موجب کشف تصحیف می‌شود. شارح در رابطه با مؤلفان کتب
اربعه می‌گوید:

الذی یظهر من التتبع أن الاعتماد على الكلینی أكثر و بعده على الصدوق و بعده على الشیخ و إن كان فضل الشیخ غیر مخفی و لیس لأحد فضله: لكن باعتبار كثرة التصانیف قد یقع منه السهو أو من نساخ كتابه باعتبار الإهمال بخلاف الكلینی فإنه صنف الكافی فی عشرین سنة و الصدوق وسط بینهما فإنه و إن كان كثیر التصنیف أیضا لكن


[٥٣٨]. همان، ج۱، ص۱۳۶