حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٨٠ - احادیث طبی (منشأ، حجیت و گونهشناسی)

به هر حال، نتیجه نهایی این سخن آن است که هر کس از احادیثی طبی استفاده کند و زیانی یا مرگی متوجه او شود، به سبب بی‌ایمانی او خواهد بود، نه امر دیگری و نهایت آن‌که هیچ حدیث طبی قابل تردید یا رد نیست، در حالی که علامه مجلسی; نیز نقد و تقسیم‌بندی احادیث طبی شیخ صدوق; را ظاهراً پذیرفته است.

البته چه بسا، مؤمنان با توجه به اعتقادی که به صحت احادیث طبی داشته، از آن‌ها استفاده كرده و با وجود آن‌كه متناسب بیماری‌شان نبوده، اما بر اثر این تلقین، درمان یافته‌اند. اما این امر از سویی، شامل همه بیماری‌ها و همه اوقات نیست و از سوی دیگر، ارتباطی با قصد ائمه: در تجویز دواها به شكلی كه علامه مجلسی; معتقد است، ندارد و عموماً تأثیر یا عدم تأثیر دارو، به جهت تناسب و عدم تناسب آن با بیماری است، نه به جهت ایمان و عدم ایمان بیمار به پزشک. ضمناً این نوع حدیث طبی، عملاً حدیث طبیِ حقیقی و نسخه پزشکیِ واقعی و قابل استفاده و نیز قابل دفاع به عنوان یک حدیث با محتوایی معتبر نخواهد بود.

برخی از اهل سنت نیز با عنایت به این‌که بین احادیث طبی، احادیث غیرمفید و غیر قابل استفاده وجود دارد، بر آنند که اگر کسی، مضمون آن‌ها را از روی تبرک و ایمان استفاده کند، بهره بسیاری می‌برد، البته از جهت آثار کلمه ایمان، نه از جهت خود دوا و درمان موجود در حدیث.[٣٣١] یا گفته‌اند: استفاده صادقانه هر چیزی که در سنت وارد شده، مایه بهره‌مندی استفاده‌کننده بوده و خداوند به سبب نیتش، زیان را از او دفع می‌کند و برعکس؛ هم‌چنان‌که موعظه قرآن چنین است: Gیَا أَیُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَتْكُمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ شِفَاءٌ لِمَا فِی الصُّدُورِ وَ هُدًى وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِینَF[٣٣٢] که تا شخص مؤمن نباشد، قرآن شفای دل او نخواهد شد.[٣٣٣]

هرچند در پاسخ گفته شده: شکی نیست تبرک به آثار پیامبر٩ و استشفای بدان جایز است، اما این درمان‌های پزشکی منقول از پیامبر٩ از جنس آثار و جامه ایشان _ مثلاً _ نیست که بدان‌ها استشفا شود؛ وقتی از خود پیامبر٩ نقل شده که سخنانش در این موارد، صرفاً نظر ایشان است و ممکن است اشتباهی در آن‌ها رخ دهد، دیگر


[٣٣١]. تاریخ ابن‌خلدون، ج١، ص٤٩٤.

[٣٣٢]. یونس: ٥٧.

[٣٣٣]. فتح الباری، ج١، ص١٣٩.