حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٧٠ - احادیث طبی (منشأ، حجیت و گونهشناسی)

١_١. وحیانی بودن و حجیت داشتن احادیث طبی

ظاهراً غالب دانشمندان گذشته و حال مسلمان، از فریقین، بر آنند که احادیث طبی همچون دیگر احادیث معصومان:، منشأ وحیانی داشته و حجیت دارند. در ادامه به برخی از این دانشمندان و نظریات آن اشاره می‌شود:

شیخ مفید; می‌نویسد:

طب، صحیح است و علم بدان ثابت و طریق آن وحی می‌باشد و علما آن را از پیامبران گرفته‌اند، چه هیچ راهی برای فهم حقیقتِ درد و دوا، مگر به سماع و توقیف نیست.[٢٨٩]

ابن‌طاووس (م. ٦٦٤ق) که به راحتی می‌توان از سخنانش (در نفس المهموم به طور کلی)، هم‌سویی او را با شیخ مفید;، بلکه اعتقاد به منشأ وحیانی بودن تمام علوم را فهمید، نقل می‌کند:

در نامه ابواسحاق طرسوسی به عبدالله بن مالک در باب معرفت اصل علم، این متن را دیدم: «إنّ الله تبارك و تعالى أهبط آدم من الجنّة و عرّفه علم كلّ شئ فكان مما عرّفه النّجوم و الطّبّ»؛ خدای تعالی آدم را از بهشت بر زمین فرود آورد و همه‌چیز به او آموخت و از جمله چیزهایی که به وی آموخت، طب بود.[٢٩٠]

ابن‌قیم جوزی (م. ٧٥١ق) نیز اقوال و افعال پیامبر٩ در طب را متیقن، الهی، صادر از وحی و مشکات نبوی و کمال عقل می‌داند[٢٩١]؛ هم‌چنان‌که سبکی (م. ٧٧١ق) و نیز محشیان کتابش، مَحلّی (م. ٨٦٤ق) و بنانی (م. ١١٩٨ق) چنین نظری داشته‌اند.[٢٩٢]

ظاهر روش محدثان نیز مؤید این نظریه است، زیرا محدثانی چون بخاری، مسلم، اصحاب سنن و...، ابوابی در احادیث طبی پیامبر٩ داشته و بدان‌ها همچون دیگر ابواب فقهی نگاه می‌کردند؛ برای مثال، صحیح بخاری دارای دو كتاب «الطب» و «المرض» با هشتاد باب و حدود ١٢٠ روایت از پیامبر٩، صحیح مسلم دارای حدود ١١٢ حدیث، نسائی دارای كتابی مستقل (چاپ شده است) و نیز سنن ابوداود، سنن ابن‌ماجه و


[٢٨٩]. تصحیح اعتقادات الإمامیة، ص١٤٤.

[٢٩٠]. فرج المهموم، ص٢٢.

[٢٩١]. زاد المعاد، ج٤، ص٣٠.

[٢٩٢]. جمع الجوامع، ج٢، ص٩٥، ١٢٧ـ١٢٨.