«حلم» را به «بردباری» ترجمه می‌کنند و «بردباری» به معنای «صبر» است. در
بسیاری موارد، «حلم» در احادیث با «بردباری» و «صبر» تناسب چندانی ندارد. امام علی٧ می‌فرماید:

یحتاجُ العِلمُ إلَى الحِلم.[٤٥٩]

دانش به بردبارى نیاز دارد.

کمالُ العِلمِ الحِلم‌.[٤٦٠]

کمال دانش، بردبارى‌ است.

لَن یثمِرَ العِلمُ حَتّى یقارِنَهُ الحِلم.[٤٦١]

دانش تا با بردبارى همراه نگردد، نتیجه ندهد.

روایت‌های متعدد دیگر نیز سفارش به همراهی علم و حلم کرده‌اند. بردباری و صبوری پیشه کردن برای همگان مناسب است. وجهی دیده نمی‌شود که بردباری برای عالم، بیشتر ضرورت داشته باشد. به فرض که بتوان اهمیت بیشتر را برای عالم تصور کرد، تمام صفات نیکو برای عالم ترجیح دارد و بردباری نکته‌ای خاص ندارد که امام علی٧ از میان صفات دیگر دست روی آن بگذارد.

از لغت‌نامه‌ها بیش از صبر و بردباری، چیزی به دست نمی‌آید: «الحلیم فی صفة الله تعالى معناه الصبور»[٤٦٢]، «الحلم: بالکسر الأناة»[٤٦٣]، «حلم: الحاء و اللام و المیم أصول ثلاثة الأول ترک العجلة و الثانی تثقب الشیء وا لثالث رؤیة الشیء فی المنام»[٤٦٤].

ترجمه صحیح

معنای مناسب با «حلم» در احادیث مورد نظر و مشابه آنها «ظرفیت» داشتن است؛ این صفت است که برای عالم بیشتر ضرورت دارد. عالمی که دچار تکبر می‌شود؛ سریع اظهار نظر می‌کند؛ همین‌که به دانش دست یافت به دنبال موقعیت اجتماعی می‌گردد؛

[٤٥٩]. غرر الحكم، ح١١٠٢٤.

[٤٦٠]. غرر الحكم، ح٧٢٣١.

[٤٦١]. غرر الحكم، ح٧٤١١.

[٤٦٢]. العین.

[٤٦٣]. الصحاح.

[٤٦٤]. معجم مقاییس اللغة.