حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٨٦ - احادیث طبی (منشأ، حجیت و گونهشناسی)

اطلاعات روز خود و چه بسا بنا بر علم نبوی و ولوی، پاسخی مناسب داده باشند.

_ احادیث طبی نیز احادیثی هستند که باید بر اساس علم فقه الحدیث و نقد الحدیث مورد ارزیابی قرار گیرند تا صحت و سقم آن‌ها مشخص شود و هم‌چنان برخی نیز تصریح کرده‌اند اگر معارض با نتایج قطعی علم روز باشد، قطعاً حدیث دچار آسیب‌هایی شده که باید تبیین و فهم شود.[٣٧٧] باید پذیرفت که احادیث طبی جعلی بسیاری وارد میراث حدیثی شده که باید علاوه بر پرهیز از آن‌ها، از انتساب آن‌ها به معصوم خودداری کرد تا موجب وهن دین و مذهب نشوند.

_ این احادیث، در نهایت، دارای ماهیتی عبادی مانند روزه، نماز و حج نیستند، بلکه از امور عادیات و غیرعبادی و عموماً امضایی و تقریری با وضعیتی تکامل‌پذیر از حیث موضوع، یعنی دانش پزشکی هستند و بر فرض صحت صدور آن‌ها، خاص، موردی و غیر قابل تعمیم به تمام مردم در تمام مكان‌ها و زمان‌ها و ماهیتاً از عادیات هستند.

_ بر فرض اثبات صحت صدور و صحت محتوای این احادیث، نباید آن‌ها را در مقابل دانش پیشرفته پزشکی در عرصه‌های مختلف که حاصل تلاش‌های علمی و عملی انسان‌های در طول تاریخ است، قرار داده و این پیشرفت‌ها را نادیده گرفت، بلکه عقلاً و شرعاً، درست آن است که به‌خصوص هنگام بیماری، حتی در صورت وجود نسخه‌هایی پزشکی برای آن در احادیث، به پزشک متخصص و به دانش پزشکی روز مراجعه کرد. این رویکرد، علاوه بر این‌که مبتنی بر احتیاط است، از سوء‌استفاده و کاسب‌کاری برخی به نام دین و معصومان: و در نهایت، به جهت عدم اعتبار بسیاری از این احادیث یا وجود نسخه‌های بهتر و مناسبت‌تر نسبت به نسخه‌های مذکور در احادیث طبّیه، از وهن در دین جلوگیری می‌کند. به هر حال، ملاک وضعیت کنونی دانش پزشکی است، هم‌چنان که مؤسسات و نهادهای مرتبط تلاش بسیاری دارند که مضمون احادیث طبی را با دست‌آوردها دانش پزشکیِ روز مورد تأیید قرار دهند.

هم‌چنین باید یادآور شد که همه احادیث طبّیه، جنبه نسخه‌نویسی نداشته، بلکه بسیاری از آن‌ها به امور اخلاقی و انسانی یا سفارش‌های بهداشتی و امور مرتبط با سلامتی می‌پردازند که ذکر و مطرح کردن آن‌ها، به‌خصوص برای متدینان، مفید و برای بهداشت جامعه متدین، مؤثر است.


[٣٧٧]. مبانی اعتبار روایات پزشکی، ص٤٩ـ٥٠.