(هلیله)[٣٧١]، البان اللقاح (شیر شتر)[٣٧٢]، شیر گاو[٣٧٣]، ثُفّاء (تره تیزك برّی)[٣٧٤]، تَلْبینه (آشی كه از سبوس، شیر و عسل می‌سازند)[٣٧٥]، عسل[٣٧٦] و... .

در این باره می‌توان گفت:

الف. تعداد بیش از اندازه مواردی که ادعا شده کاربردشان، شفای هر دردی است، نشان از تشتت نظر در این خصوص و در نتیجه، ساختگی بودن اکثر آن‌ها بنا بر سلیقه و اهداف خاص غیردینی، مانند رونق کاسبی یک کالای خاص یا تأیید برخی افكار و اعتقادات خرافی مردم است.

ب. به‌جز شفابخشی قرآن و ادعیه نسبت به بیماری‌های معنوی و قلبی، حس و تجربه و علم، عدم شفابخشی مطلقِ دیگر موارد را ثابت می‌كند. شایان ذكر است، هم‌اكنون تقریباً خواص تمام خوردنی‌ها و آشامیدنی‌ها و مفید بودن هر یك از آن‌ها برای نوعی یا برخی از انواع بیماری‌ها دانسته شده و در این باره کتاب‌های بسیاری نگارش شده و هم‌چنین معلوم گشته برخی دستورالعمل‌های گذشتگان درباره برخی از این خوردنی‌ها و آشامیدنی‌ها، تا حدودی درست بوده است، اما كسی مدعی این امر نشده كه یكی از این مواد می‌تواند درمان همه دردها باشد؛ ضمن این‌که با وجود این همه موارد شفابخش، دیگر نباید در میان مسلمانان و یا مردم، بیماری مشاهده شود.

خلاصه آن‌که، این نوع احادیث و موارد ذکرشده، در معنای مطلق خود، مخالف حس و مشاهده و قطعیات علم پزشكی و نیز کم و بیش با اسنادی ضعیف و در منابع غیرمعتبر حدیثی هستند.

نتیجه‌گیری

_ با توجه به حجم موجود احادیث طبّیه و نیز اعتبار اسناد برخی از این احادیث و مؤثر بودن آن‌ها، پذیرفتنی است كه گاهی از معصومین و به‌خصوص پیامبر٩ درباره برخی خوردنی‌ها، آشامیدنی‌ها، مسائل بهداشتی و... سؤال كرده باشند و آنان نیز بنا بر

[٣٧١]. الدروس الشرعیه، ج٣، ص٥٠؛ المستدرک، ج٤، ص٤٠٤.

[٣٧٢]. طب الائمه، ص٢٠١؛ الكافی، ج٦، ص٣٣٨.

[٣٧٣]. المستدرک، ج٤، ص١٩٦، ٣٠٤.

[٣٧٤]. طب الائمه، ج٢، ص١٦٧.

[٣٧٥]. همان، ص٢٢١.

[٣٧٦]. فقه الرضا، ص٣٤٦؛ الكافی، ج٦، ص٣٣٢.