حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٧٨ - احادیث طبی (منشأ، حجیت و گونهشناسی)

تأیید اصل احادیث طبّیه منقول، دو قسم دیگر را به شرح ذیل اضافه می‌كند که یکی از آن‌ها قابل تأمل و نقد است:

الف. گاهی مصرف دارویی که در حدیث آمده، برای منطقه‌ای و برای مرضی شفابخش باشد و برای منطقه‌ای دیگر و برای مردمی دیگر اما برای همان مرض زیان‌بخش، و چیزی برای مردمی با عادات خاصی، مفید باشد و برای دیگران با عادات متفاوتی مضر.

ب. گاهی ائمه: برخی بیماران را به استفاده از چیزی فرمان می‌دادند كه مصرف آن برای آن بیمار و در زمان بیماری نه تنها شفابخش نبوده، بلکه زیان‌بخش نیز بوده، اما عملاً به آن بیمار آسیبی نمی‌رسید، زیرا آن فرد، بدون آن‌که خود بداند، از آن چیز، در زمان تن‌درستی و سلامت استفاده می‌کند، اما ائمه: از این امر که فرد نه در زمان بیماری، بلکه در زمان تن‌درستی از آن دارو استفاده می‌کند، علم داشتند. این علم، از سوی خداوند و از باب معجزه و دلیلی برای اختصاص ایشان: بدین علم و نیز خرق عادت بوده است. اما برخی مردم می‌پندارند اگر آن چیز، با وجود بیماری استفاده شود، سودمند است؛ پس اشتباه كرده و زیان می‌بینند.[٣٢٩]

هرچند شیخ مفید; نمونه خاصی از این نوع اخیر را ارائه نمی‌دهد (برخلاف مورد قبلی که صحت آن با عقل و تجربه ثابت می‌شود و نیازی به ذکر نمونه خاصی نیست) تا معلوم شود که حقیقتاً از این نوع احادیث طبی وجود دارد یا نه، و نیز نمی‌گوید چگونه چنین کاری، وقتی که مخاطب، متوجه قصد امام٧ نشده و امام٧ نیز توضیحی در این باره نداده (و بالتبع هیچ‌کسِ دیگر متوجه نخواهد شد)، بر اعجاز ولوی و حقانیت امام٧ دلالت کند.

از سوی دیگر، چگونه می‌توان به فردی که از نسخه امام٧ استفاده کرده و آسیب بیشتری دیده یا به خانواده وی در صورت مرگش، ثابت کرد که نسخه امام٧ درست بوده، اما برای زمان تن‌درستی نه زمان بیماری؟ بعید است کسی، چنین کاری را از امام٧ بپذیرد و این در حالی است که فرد بیمار، وقتی نسخه‌ای می‌طلبد، منطقاً برای همان بیماری و در حال بیماری طالب آن است؛ عقلاً و شرعاً امام٧ نمی‌تواند نسخه‌ای


[٣٢٩]. تصحیح اعتقادات الامامیة، ص١٤٤.