حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٥٦

افرادی به چشم می‌خورند که شیخ صدوق; از آنان روایت نکرده است؛ مانند: ثابت بن شریح[٥٥٨] و کثیر بن کلثم[٥٥٩].

٣. غالبِ افراد بحث‌شده در این قسمت، پیش از آن در شرح مشیخه به بررسی آنان پرداخته شده بود و در این بخش، مطلبی بیشتر از بخش سابق ندارد.

کارهای انجام‌شده در شرح مشیخه عبارتند از:

٥_١. تعیین نام راوی

نام برخی راویان در کتاب‌های رجالی به طور دقیق ضبط نشده و با نسخه‌های متفاوتی به دست ما رسیده است. علامه محمدتقی مجلسی;‌ ذیل نام چنین افرادی، به گردآوری نسخه‌های دیگر پرداخته و در مواردی نیز صحیح‌ترین نسخه را تعیین می‌کند.[٥٦٠]

٥_٢. تمییز مشترکات

شارح ذیل نام افرادی که دارای اسمی مشترک با دیگر راویان هستند، از طریق قرائن به تعیین آن راوی پرداخته است. مهم‌ترین راه برای تشخیص آن، از طریق تعیین طبقه انجام می‌پذیرد. مجلسی اول; نیز از همین راه، در تعدادی از موارد هویت فرد را مشخص ساخته است.[٥٦١]

٥_٣. تعیین طبقه

شارح از طریق تعیین معصومی که راوی در حیات وی می‌زیسته و هم‌چنین تاریخ وفات شخص، طبقه او را مشخص کرده است. مجلسی اول; در مواردی از این راه، تدلیس و یا افتادگی در سند مشیخه را تشخیص داده است.[٥٦٢]

٥_٤. ارجاع متحدها

برخی راویان دارای دو یا چند نام مشهور هستند و گاهی این مطلب سبب شده تا برخی علما آن‌ها را دو یا چند نفر بپندارند. مجلسی اول; در این‌گونه موارد، اتحاد آن‌ها را


[٥٥٨]. همان، ص۳۳۷.

٢. همان، ص۴۱۶.

[٥٦٠]. همان، ص۱۱۱ و ۱۵۸.

[٥٦١]. همان، ص‌۲۹۲، ‌۲۶۸، ‌۱۹۲، ‌۸۱.

[٥٦٢]. همان، ص۲۹۳.