حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٥٢


از الکافی است.

بر اساس این نظریه نیز می‌توان از طریق مصدریابی، بیشتر مرسلات کتاب را با سند‌های الکافی که در درجه بالایی از اعتبار قرار دارد، مسند نمود. شارح نیز در همین راستا تا حد ممکن، احادیث مرسل را مسند کرده است.[٥٤٢]

٣. شرح عبارت‌های شیخ صدوق;

مجلسی اول; در موارد متعددی به شرح عبارت‌های شیخ صدوق; پرداخته است. این فعالیت وی مشتمل بر دو بخش است:

٣_١. مستندسازی فتاوا

شیخ صدوق; در برخی ابواب کتاب شریف الفقیه، فتوای خود را بدون مستند روایی آورده است. این فتاوا سه دسته‌اند:

١. عباراتی که پدرش در نامه خود به ایشان نوشته است؛ وی چنین مواردی را معمولاً ‌با عبارت «قال أبی رضی الله عنه فی رسالته إلیّ...»[٥٤٣] بیان می‌کند. شارح دلیل این را که مصنف گاهی از این رساله، مطلبی را بدون مستند نقل می‌کند این می‌داند که یا صدوق; به پدرش حسن ظن داشته و یا متن این رساله مطابق با متون اخبار صحیحی بوده که به دست مصنف رسیده و او به جای نقل این روایات، به جهت احترام به والد خود و زنده ماندن یاد وی، از آن نامه نقل می‌کند.[٥٤٤]

٢. فتوای مصنف که متفرع بر روایات است؛ محمدتقی مجلسی; در شرح یکی از این فتاوا می‌نویسد: «هذا کلام الصدوق و ظهر من الأخبار السالفة»[٥٤٥]؛ این عبارت کلام صدوق; است و از روایات گذشته استفاده می‌شود. و در جایی دیگر می‌گوید: «تفریع علی ما ظهر من الآیات و الأخبار»[٥٤٦]؛ این فتوا متفرع است بر آنجه از آیات و روایات به دست می‌آید.

٣. در مواردی نیز عین عبارت حدیث را بدون سند و در قالب فتوا ذکر می‌کند؛ برای


[٥٤٢]. همان، ص‌۲۰۹ و۴۴۰؛ ج۲، ص‌۱۱۶.

[٥٤٣]. من لایحضره الفقیه، ج۱، ص۵۷، ۸۹، ۱۶۵؛ ج۲، ص۸۵ و ۵۱۳.

[٥٤٤]. روضة المتقین، ج۱، ص‌۱۸۴.

[٥٤٥]. همان، ص‌۱۵۳.

[٥٤٦]. همان، ص‌۳۵.