علامه محمدتقی مجلسی; در روضه المتقین بارها مبنای خود را در قبول تمامی احادیث کتب أربعه بیان داشته است[٤٩١] و از این بیانات می‌توان اخباری بودن وی را فهمید. هم‌چنین در لوامع صاحبقرانی پس از این‌که بعضی مبانی استرآبادی را بیان می‌کند، می‌گوید: «و الحق اکثر آنچه مولانا امین گفته است، حق است. مجملاً طریق این ضعیف، وسطی است ما بین افراط و تفریط.»[٤٩٢]

تألیف

پس از آشنایی مختصر با مؤلف و تبیین هدف نوشتار حاضر و تمایز آن از نگارش دیگر در این زمینه، می‌توان به معرفی کتاب روضه المتقین در محورهای ذیل پرداخت:

١. فقه الحدیث

ملامحمدتقی مجلسی; چکیده عمری تلاش خود در زمینه فهم حدیث را در
این کتاب به یادگار گذاشته است. وی در تمام مواردی که حدیث به توضیح نیاز
دارد، به شرح آن پرداخته است. مراحل شرح حدیث از دو بخش عمده و اساسی تشکیل شده است:

۱_۱. شرح مراد استعمالی

اولین گام در مراحل شرح حدیث، شرح مراد استعمالی متکلم است. «اراده استعمالی» بدین معناست که گوینده هنگام بیان کلام خود، اراده کرده است معانی الفاظ را در ذهن شنونده پدید آورد.[٤٩٣] برای فهم مراد استعمالی نیاز به احراز مقدماتی است که عبارتند از: الف) بررسی نسخه‌ها؛ ب) آگاهی از تصحیف و تحریف؛ ج) توجه به احادیث تقطیع‌شده.

الف) بررسی نسخه‌ها: بررسی نسخه‌های متعدد از کتاب یا حدیث ممکن است تغییر بسیاری در ظهور بدوی حدیث به وجود آورد. شارح به این نکته توجه فراوان داشته و

[٤٩١]. لوامع صاحبقرانی، ج۱، ص‌۴۷.

[٤٩٢]. روضة المتقین، ج۱، ص‌۲۲ و ۲۱؛ ج۱۴، ص‌۱۰ـ۱۴.

[٤٩٣]. معجم المصطلحات الأصولیة، ص١٨.