ابتنای حدیث شیعه بر ذاتی جدلی به صورت جدی محل نقد و مناقشه است. اگر مقصود از این عبارت، توجه حدیث شیعه به پاسخ‌گویی به سیل شبهات و انحرافاتی است که در جامعه اسلامی و غالباً در قالب تفکرات اهل سنت وجود داشت، این موضوع صحیح بوده و توسط بزرگان شیعه نیز مورد اشاره قرار گرفته است؛ ولی اگر مقصود از انتساب جدلی بودن به ذات حدیث شیعه، آن است که شیعیان در راستای جدال با اهل سنت اقدام به ایجاد احادیثی با مضامین فضایل، فقه و کلام کرده‌اند، این کلام صحیح نیست. وجود بسیاری از فضایل اهل‌بیت: در مصادر اهل سنت و از طریق راویان سنی، شکل‌گیری مذهب فقهی شیعه معاصر و حتی پیش از شکل‌گیری مذاهب فقهی اهل سنت، و موضوعاتِ کلامیِ کاملاً متمایز در بخشی از مباحث کلامی شیعه و اهل سنت، همه حکایت از استقلال حدیث شیعه در شکل‌گیری، و اتکای آن بر دانش الهی اهل‌بیت: دارد.

کلبرگ علاوه بر کتب فقهی، فضایل و کلام به موضوعاتی از قبیل کتب أمالی و علل نیز اشاره دارد. در این میان برخی موضوعات، از جمله احادیث ادعیه، زیارات و اخلاق که بخش عظیمی از پیکره حدیث شیعه را در قالب عناوین متعددی از کتب متقدم و متأخر و بخش‌های قابل ‌توجهی از جوامع روایی به خود اختصاص داده، از قلم افتاده است. شاید دلیل این موضوع، تمرکز بیش ‌از حد کلبرگ بر ویژگی جدلی بودن در حدیث شیعه است.

٣. تأثیر گسترده تقیه بر دیدگاه‌های شیعه

کلبرگ معتقد است، تقیه جزء اصول دین شیعه بوده و شاخصه تمایز ایشان به شمار می‌رود و در تحلیل‌های ارائه‌شده در آثار خود، بسیاری از دیدگاه‌های شیعه را متأثر از آن می‌داند. این دیدگاه کلبرگ نیز ناشی از نقص اطلاعات روایی و تاریخ وی بوده و مطابق با واقع نیست. تقیه جزء اصول دین نیست، اختصاصی به شیعیان نداشته و بر اساس آموزه‌های قرآنی مورد تأکید مذاهب مختلف اسلامی است و در جایگاه تقیه در معارف شیعه زیاده‌روی شده است.‌[٣٩٠]

[٣٩٠]. «نقدی روایی _کلامی بر دیدگاه اتان کلبرگ در موضوع تقیه از منظر شیعه امامیه»، مجله علوم حدیث، ش ١٨، صص ١٥٥–١٨٠.