دیدگاه اتان کلبرگ در ارتباط با عقاید شیعه، به‌ویژه آنچه در این مقاله در ارتباط با شکل‌گیری نظریه عصمت و علم امام بیان شده، مشابه بسیاری از مستشرقان از جمله هانس هالم در کتاب تشیع[٣٨٦]، بر اساس فرضیه تکامل تدریجی مذهب شیعه است. بر اساس این دیدگاه، عقایدی از قبیل مفهوم امام، ویژگی‌های عصمت و علم امام، تعداد دوازده امام، دوره طولانی غیبت امام دوازدهم و مفاهیمی از این‌ دست، به ‌مرور شکل گرفته و تکمیل شده و متفاوت از اعتقادات شیعیان اولیه است.[٣٨٧]

کلامیان شیعه به ‌شدت با این دیدگاه مخالفند و به نظر می‌رسد «در دسترس نبودن آثار اعتقادی شیعه در قرن دوم»، «کم‌اطلاعی از سیر تاریخی کلام شیعه»، «عدم توفیق در بازشناسی احادیث صحیح از ضعیف» و وجود برخی مبانی غلط موجب شکل‌گیری این دیدگاه شده است. طرح این دیدگاه از جانب سیدحسین مدرسی، روحانی شیعه و پژوهش‌گر دانشگاه پرینستون در کتاب مکتب در فرایند تکامل، با نقدهای فراوانی از جانب محققان شیعی مواجه شده و مقالات و کتاب‌های متعددی در مقام پاسخ به این نظریه به رشته تحریر درآمده است.[٣٨٨]

باور به تطور تاریخی عقاید شیعه را می‌توان در تعابیر کلبرگ درباره شکل‌گیری غلو نیز مشاهده کرد. وی غلات را شیعیانی می‌داند که در دوره‌های بعدی مورد تحقیر و کم‌توجهی قرار گرفته‌اند؛ در حالی‌ که غلات از گروه‌های شیعه نبوده و باید از گروه‌های منتسب به شیعه به شمار آیند. هرچند برخی در توجیه پدیده غلات همانند کلبرگ ایشان را جزء شیعیان دانسته و یا معتقدند عقاید شیعه توسط اذهان ضعیف و مغرض از حد منطقی خود خارج شده و به غلو کشانیده شده است، ولی این توجیه قابل ‌پذیرش

[٣٨٦]. Shi’ism. Columbia University Press.

[٣٨٧]. «از امامیه تا اثنی عشریه»، مجله دین و ارتباطات، ش٢، صص٢٠١–٢٢٠.

[٣٨٨]. برای نمونه: مقاله«تحلیل انتقادی دیدگاه مدرسی طباطبایی در کتاب «مکتب در فرایند تکامل» در مورد احادیث شیعی»، مجله پژوهش‌های قرآن و حدیث، ش٤٨، صص ٨٩–١١٠؛ مقاله «تأملی در «مکتب در فرایند تکامل»،
مجله قبسات ش١٢، صص١٥٣–١٨٣؛ مقاله «نقدی بر فرضیه تطور امامت شیعی؛ بررسی استنادهای کتاب «مکتب در فرآیند تکامل» بخش مربوط به دوران امامت حضرت امام صادق علیه السلام» مجله امامت‌پژوهی ش ٤، صص ٢٠٧–٢٤٨. مقاله «نقدهای حسن طارمی بر مقدمه کتاب مکتب در فرایند تکامل»، مجله کتاب ماه دین، ش ١١، صص ١٢–١٩.