حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٠٠ - ترجمه و نقد مقاله «حدیث شیعه»

سخنانی را که در بصائر گنجانده، از مدرکی (صحیفه‌ای) که پیامبر٦ به علی٧ املا نموده، استنساخ کرده است. بسیاری از اخبار موجود در بصائر توسط ابوجعفر محمد بن یعقوب کلینی (م. ٩٤١/٣٢٩) در اصول کافی گنجانده شده است. این اثر کلیدی، مجموعه آموزه «امامت» را در قالب احادیث متعددی، در خلال دو مجلد خود جای داده است. این احادیث با موضوعاتی از قبیل ضرورت امام، باور به امام پیش‌شرط اعتقاد حق، علم امام و مانند آن در ارتباط است. هم‌چنین این اخبار و اخبار مشابه آن در آثار اعتقادی مربوط به امامت نیز نقل شده‌اند؛ مثل اعتقادات امامیه نوشته ابوجعفر محمد بن علی بن بابویه (م. ٩٩١/٣٨١) و در مقیاس کوچک‌تر کتاب الشافی فی الامامه که پاسخ علی بن حسین شریف مرتضی (م. ١٠٤٤/٤٣٦) است به گزارشی ضد شیعی در باب امامت، نوشته قاضی عبدالجبار بن احمد معتزلی (م. ١٠٢٥/٤١٥). خلاصه‌ای از الشافی نیز با عنوان تلخیص الشافی توسط ابوجعفر محمد بن حسن طوسی (م. ١٠٦٧/٤٦٠) تألیف شده است.

افزون بر احادیثی که جایگاه ویژه سازمان امامت را مطرح می‌کند، اخبار متعددی در ارتباط با هر یک از امامان وجود دارد که با استناد به کلمات و اعمال پیامبر٦ انتصاب صریح آن امام را اعلام می‌دارد. فضایل و حق حکومت علی٧، اولین امام شیعه، موضوع بسیاری از اخباری است که اغلب تحت عنوان «خصائص»، «مناقب» یا «فضایل» علی٧ گردآوری شده است. از میان آثار متعدد از این‌ دست، می‌توان به خصائص امیرالمؤمنین٧ از محمد بن حسین شریف رضی (م. ١٠١٥/٤٠٦) اشاره کرد. (همین عنوان به اثری از نویسنده سنی ابوعبدالرحمان احمد بن شعیب نسائی (م. ٩١٦/٣٠٣) نیز تعلق دارد. وی یکی از مؤلفان متعدد غیرشیعی است که احادیثی را در فضایل علی٧ گردآوری کرده است.) زندگی‌نامه علی٧ از دیدگاه شیعه، بخش عمده کتاب الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد نوشته نویسنده مشهور و نظریه‌پرداز، محمد بن محمد بن نعمان، شیخ مفید (م. ١٠٢٢/٤١٣) را به خود اختصاص داده است. مفید هم‌چنین نویسنده کتاب الجمل است که به نام «النصره فی حرب البصره» نیز شناخته می‌شود. این اثر مشتمل بر احادیث شیعی مرتبط با جنگ جمل (جمادی‌الثانی ٣٦/ دسامبر ٦٥٦) است که در آن سپاه علی٧ بر ضد عایشه، طلحه، زبیر و طرفدارانشان پیروز شد. ادبیات فاخری از سخنان منسوب به علی٧ در نهج‌البلاغه گنجانده شده