النجاة - ابن سينا - الصفحة ٩ - فهرست نگارشهاى ارسطو
انديشه افلاطونى هم نمىپرهيزد. در كنستانتين نيوپوليس (قسطنطنيه) آموزش ديده و نخستين كسى است كه در گزارش روش گزيده (پارافراز) سازى را بكار برد و با آن در آموزش فلسفه هنرى تازه پديد آورد.
از اوست «اختصار فلسفه ارسطاطاليس، تفسير: قاطيغورياس و قياس در سه مقاله و برهان كه كامل است و مواضع جدل، نيز سخنى درباره شعر به نقل يحيى بن عدى كه گويا دروغين باشد، گزيده طبيعى، تلخيص كتاب النفس كه ليونز آن را از روى نسخه قرويين فاس از ترجمه دوم اسحاق بن حنين به خط مغربى در ١٩٧٣ چاپ كرده است.
گزيده متافيزيك از دفتر هشتم يا لام يا لا مبدأ (٧ م) در چاپ ١٩٠٣ هست.
ترجمه عربى آن از اسحاق بن حنين است و كامل است.
فارابى در الاغراض و جابر در البحث و ابن سينا در گزارش لام و شهرستانى در ملل و نحل و ابن رشد در تفسير ما بعد الطبيعة از گزارش او ياد كردهاند. ابن ميمون هم در دلالة الحائرين (متن عربى ١٨٦- ترجمه فرانسوى مونك ١: ٣٤٥) سخن او را آورده كه بايد از گزارش او باشد. در ارسطو عند العرب فصلهاى ٦ تا ٨ گزارش او آمده است (ص ١٢- ٢١) ٤- سوريانوس)Syrien( Syrianus از سده ٥، گزارش متافيزيك او بر دفترهاى بتاوگاما و موونودر ١٩٠٢ چاپ شده است (ص ٤٧ ترجمه تريكو چاپ دوم) ٥- اسكلپيوسAsclepius سده ششم، گزارش متافيزيك او از آلفا تا زتا در ١٨٨٨ چاپ شده است.
(ترجمه تريكو ديباچه چاپ دوم ص ٤١- ژ. مورو ٢٨٧- يگر ١/ ١٨٩) ٦- يوحنا فيلوپونس گراماتيكوس يا يحيى كوشاى دستور زبانشناس (نحوى) زنده در سال ٣٤٣ اقلطيانوس، شاگرد آمونيوس و همزمان سومپليكيوس، گزارش مدخل و مقولات و عبارت و قياس تا اشكال حملى و برهان و جدل در هزار برگ و كون و فساد و نفس و متافيزيك دارد. تريكو از گزارش طبيعى او چاپ ١٨٩٨ براى ترجمه كاپا بهره برده است (ص ٤٧ چاپ دوم) (پرانتل ١: ٦٤٣- بارتلمى ١: ١٠٩ و ٢: ١٥٧- ابن نديم ٣٠٩ و ٣١٠ و ٣١٥) همين يحياى نحوى گفته است كه پيروان ارسطو پس از وى دو دسته شدند: يكى منطقيان و طبيعيان كه انديشه او را استوار داشته و فلسفه او را با دانش پيشينيان