عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٣٥ - دهم خيار اشتراط

ترجمه:

و همچنين تصريه‌ [١] نمودن گوسفند و گاو و شتر تدليس محسوب شده و بدنبالش خيار تدليس ثابت مى‌شود.

طريق ثبوت تصريه‌

در صورتى كه بايع اعتراف به تصريه نكرد و نيز بيّنه بر آن اقامه نشد طريق ثبوت آن اين است كه تا سه روز حيوان را آزمايش مى‌كنند. [٢]

فرع‌

اگر مشترى معامله را فسخ نمود لازم است شيرهائى كه از حيوان دوشيده را همراه حيوان به مالكش برگردانند حتّى شيرهائى كه در پستان حيوان موقع عقد نبوده و در ملك وى حادث شده است و در صورتى كه شيرهاى مزبور تلف شده باشند لازم است مثل آنها را ردّ كنند.

دهم خيار اشتراط

جايز است شرطى كه مشروع مى‌باشد را در ضمن عقد ذكر كنند مشروط به اينكه منجر به جهالت در يكى از دو عوض (ثمن و مثمن) نشده يا كتاب و سنّت از آن منع ننموده باشند مثل اينكه شرط شود مبيع در دست بايع يا ثمن در دست مشترى تا مدّتى غير معلوم و تا هر زمانى كه بخواهند تأخير بيفتد يا بايع شرط كند بعد از فروختن كنيز مشترى حق نزديكى با وى را نداشته باشد يا با انتقال كنيز به مشترى بايع بتواند با او نزديكى كند.

[١] تصريه عبارت است از آنكه بواسطه ندوشيدن شير حيوان و مانع شدن از شير دادن به بچه‌اش شير او را در پستان جمع نمايند و اين طور وانمود كنند كه شير حيوان زياد مى‌باشد.

[٢] باين نحو كه اگر مقدار شيرهاى دوشيده شده در اين روز تقريبا تمام با هم متفّق و مساوى بودند يا حلبات بعدى بيشتر از قبلى بود كشف مى‌شود كه حيوان تصريه نشده و در غير اين صورت تصريه شدنش احراز مى‌گردد.