عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٢٩ - هفتم خيار غبن

ترجمه:

فرع‌

در مبيعى كه خيار رؤيت بر آن مترتّب مى‌باشد لازم است جنس و وصف مبيع را ذكر كنند و همچنين واجب است در ضمن عقد به مبيع اشاره شده و بدين وسيله آن را معيّن نمايند.

فرع‌

اگر بعضى از متاع را ديده و بعض ديگرش را توصيف كنند و سپس مقدار موصوف برخلاف وصف درآيد شخصى كه متاع مزبور به وى منتقل شده در فسخ جميع آن مخيّر است نه آن كه مطابق با وصف را اخذ كرده و عقد را تنها نسبت به غير مطابق فسخ كند.

هفتم خيار غبن‌

اين خيار با جهالت به قيمت ثابت است مشروط به اينكه مقدار غبن غالبا مورد تسامح و گذشت نباشد.

اين خيار بواسطه تصرّف مغبون ساقط نمى‌شود مگر آنكه متصرّف مشترى مغبون بوده كه آن را به يكى از نواقل از ملك خود خارج كرده باشد.

البته در حكم مشهور يعنى استثناء در مورد ياد شده نظر و اشكال است زيرا اگر همچون مشهور به سقوط خيار مغبون قائل شويم لازم مى‌آيد مشترى متضرّر شده و به ضررى كه از ناحيه غبن به او متوجه گشته است الزاما صبر كند و اين حكم صحيح نيست.

ناگفته نماند كه اشكال ما بر مشهور تنها در جائى وارد است كه مشترى جاهل باشد نه عالم. و با توجه به اشكال مذكور ممكن است بگوئيم:

مشترى اگر چه در مبيع تصرّف كرده و آن را از ملكش خارج نموده و يا در آن مانعى ايجاد نموده ولى معذلك حق فسخش محفوظ است منتهى بعد از فسخ و دريافت ثمن خود ملزم است كه اگرر مبيع قيمى بوده قيمتش و در صورتى كه مثلى است مثل آن را به بايع ردّ كند.