عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢١٣ - فصل هفتم اقسام بيع به اعتبار اخبار از ثمن و عدم اخبار از آن

ترجمه:

فرع‌

اگر بعدا بر مشترى ظاهر شد كه بايع در اخبار به قدر ثمن يا آنچه در حكم آن است دروغ گفته و يا اشتبباه نموده است حق خيار دارد.

فرع‌

اگر شخصى بمنظور بيشتر فروختن متاعش آن را ابتداء از روى حيله و بيع صورى به خادم يا فرزندش فروخت و سپس از آنها بقيمت خيلى بيشترى خريد جايز نيست در مقام الاخبار به رأس المال و فروش متاع به شخص ديگرى از ثمن و قيمتى كه به خادم و فرزندش حيلة و خدعة داده اخبار نموده و بدين وسيله متاع را به قيمت گزافى بفروشد زيرا اين عمل خود خدعه و تدليس است كه عمل حرامى مى‌باشد.

بلى، اگر متاع را به بيع حقيقى و واقعى از فرزند يا خادمش به مبلغى خريد بدون اينكه قبلا خود اين متاع را به آنها صورتا فروخته و خدعه نموده باشد يا اگر قبلا خود به آنها فروخته هيچ‌گونه تبانى و مواطاتى بر اين نبوده كه بخواهد آن را به ثمن بيش از حدّ متعارفش بفروشد البته جايز است در مقام اخبار به رأس المال از ثمنى كه مبيع را با آن از فرزند يا خادمش خريده اخبار نمايد.

فرع‌

بر بايع جايز نيست در مقام اخبار به رأس المال قيمتى را كه تاجر بر او عرضه داشته مورد اخبار قرار دهد. [١]

و به فرضى كه بايع يعنى دلّال بهمين نحو اخبار نمود و متاع را فروخت تمام پول و ثمن از آن تاجر بودهو دلال تنها مستحق اجرت مى‌باشد نه آنكه زائد از ثمن تعيين شده را بتواند دريافت كند.

[١] مثلا تاجر كه صاحب متاع است به دلّال گفته: متاع كذائى را به هرقدر بيشتر از ١٠٠٠ تومان بفروشى زائدش مال خودت باشد سپس دلّال بدون اينكه آن را از تاجر خريده باشد در مقام فروش آن برآمده و به ديگران بگويد:

اين متاع را به ١٠٠٠ تومان خريده و ١١٠٠ تومان مى‌فروشم.