عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٧ - مسئله هفتم

ترجمه:

مسئله هفتم‌

خريدن جزئى از مبيع كه نسبتش به تمام آن مساوى است همچون نصف و ثلث جائز است اعم از آنكه اجزاء در قيمت با هم مساوى بوده‌ [١] يا مختلف باشند. [٢]

ناگفته نماند معامله مزبور در صورتى جائز است كه كل مبيع و اصل آن از نظر وزن يا كيل و يا عدد معلوم باشد بنابراين مى‌توان از صبره‌اى (انبار گندم) كه مقدار وزن و اوصافش معلوم است نصف آن را خريد [٣] .

يا نصف گوسفندى كه با مشاهده يا توصيف مشخّص شده را مورد معامله قرار داد. [٤]

فرع‌

اگر از گلّه گوسفندى يك گوسفند غير معلوم و نامشخّصى را خريد، معامله باطل است.

فرع ديگر

اگر از انبار و كوپه گندمى يك قفيز [٥] آن را فروخت معامله صحيح است اگر چه مقدار وزن مجموع صبره را نداند منتهى اگر صبره و كوپه ناقص و كمتر از مبيع بود مشترى مخيّر است بين اينكه همان مقدار موجود را گرفته و در مقابل جزئى از ثمن را بهمان نسبت از بايع دريافت كند و اينكه معامله را فسخ نمايد.

[١] اصطلاحا به آن مثلى گويند.

[٢] در اصطلاح به آن قيمى گويند.

[٣] مثال است براى مثلى.

[٤] مثال است براى قيمى.

[٥] ظرف بزرگى همچون خم را گويند.