عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٥٥

ترجمه:

ش: عمل خرص‌ [١] براى صاحب زمين نسبت به زارع جايز است بشرطى كه رضايت طرفين حاصل باشد.

البته آنچه را كه مالك و عامل بر آن اتّفاق كرده‌اند در صورتى مستقر مى‌شود كه محصول از آفت سالم بماند، در نتيجه اگر زرع به آفت سماوى تمامش تلف شود چيزى براى زارع نمى‌باشد.

كتاب مساقات‌

مساقات عبارت است از معامله‌اى كه متعلّقش كاشتن درخت در مقابل حصّه‌اى از ميوه آن مى‌باشد.

عقد مساقات از طرفين لازم است.

الفاظ عقد

صيغه ايجاب مساقات عبارت است از:

ساقيتك (عقد مساقات بستم با تو).

عاملتك (معامله نمودم با تو).

سلّمت اليك (تسليم تو نمودم).

و الفاظى كه مشابه با اين عبارات باشد.

قبول در عقد مساقات به اين است كه عامل به آن راضى شود.

احكام مساقات‌

الف: در جائى كه از عمل درخت‌كارى مقدارى عمل باقى مانده باشد كه بواسطه آن ثمره و ميوه درختان زياد مى‌گردد عقد مساقات بر انجام آن صحيح است اعم از اينكه ميوه قبل از عقد ظاهر شده يا ظاهر و نمايان نشده باشد.

[١] مقصود از « خرص » اين است كه مالك حصّه مختص به عامل را تخمينا معيّن و مشخص مى‌كند و آن را به وى مى‌قبولاند يعنى به معادل مقدارى كه تخمين زده است حبّه زرع به او مى‌دهد اگر چه حبّه‌ها از همان زراعت زمين خودش باشد.