عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٥ - مسئله ششم

ترجمه:

مسئله ششم‌

در صورتى كه عوض و معوّض در بيع كيلى يا وزنى و يا عددى باشند لازم است هركدام را بطور معتاد خودش اعتبار و معيّن نمايند.

فرع‌

اگر متاعى كه عددى است آن را وزن نموده و باعتبار وزنى بفروشند معامله صحيح مى‌باشد چنانچه متاعى كه وزنى است اگر آنرا كيل كرده يا بعكس كيلى را وزن نمايند و سپس بفروشند مى‌توان به صحّت بيع قائل شد.

و محتمل است بگوئيم:

صورت عكس (كيلى را وزنى فروختن) صحيح است ولى اصل (وزنى را كيلى فروختن) صحيح نمى‌باشد.

و جهت اين احتمال آن است كه: وزن اصل براى كيل محسوب شده و بطور قطع مضبوط تر از آن است و طبق اين بيان لازم بود مناط در تمام معاملات وزن باشد ولى به جهت تسهيل كيل را نيز مشروع دانسته‌اند پس قهرا اگر جنس كيلى را بطور موزون بفروشند بايد مجزى باشد ولى وزنى را بطور كيلى معامله كنند على القاعده نبايد صحيح باشد.

فرع‌

اگر جنس عددى را بخواهند با شمارش بفروشند و شمردن مشقت داشته باشد دستور داده شده كه مكيال و ظرفى را منظور نموده و آن را از جنس عددى پر كرده و سپس تعداد در ظرف را بشمارند و باقى جنس عددى را به آن بسنجند مثلا ضرف را از گردو پر كرده و گردوهاى داخلش را بشمارند و اگر از باب مثال ٥٠ عدد بود بگويند ده بار از اين ظرف را كه ٥٠٠ عدد هست بفلان مقدار مى‌فروشم.