عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٥ - مواردى كه با اقامه بينه قسم نيز لازم است

ترجمه:

در اينكه نكاح با شهادت يك عادل و قسم ثابت شده يا ثابت نمى‌شود بين فقهاء اختلاف بوده و در آن دو قول مى‌باشد.

فرع‌

در مواردى كه وجود يك شاهد و قسم كافى است اگر مدعى افراد متعدّدى باشند وجود يك شاهد براى تمام كافى بوده منتهى هركدام بطور عليحده بايد قسم بخورند.

فرع‌

شرط است كه ابتداء شاهد شهادت داده و سپس اگر عدالتش براى قاضى محرز نيست وى را تعديل نموده و پس از آن مدّعى قسم بخورد و بعد از طى اين مراحل حكم صادر شود زيرا حكم حاكم موقوف بر قسم و شهادت شاهد عادل بوده و وجود هريك به تنهائى كافى نيست از اين‌رو در اين مقام دو فرع طرح و عنوان مى‌شود:

فرع اوّل‌

اگر شاهد بعد از قسم مدّعى از شهادتش برگردد نصف مالى كه به مدّعى داده شده را ضامن است به شخصى كه مال را از او گرفته‌اند ردّ كند.

فرع دوّم‌

اگر مدّعى بعد از دريافت تمام مال از ادّعايش برگشت مجموع مال را ضامن است به منكر برگرداند.

فرع‌

كسى كه در مجلس قضاوت نبوده و مجرم شناخته شود بر عليه او حكم صادر مى‌گردد.

مواردى كه با اقامه بيّنه قسم نيز لازم است‌

١- در جائى كه مدّعى بر غائب ادّعائى داشته و صورت ادّعايش بقاء حق بر ذمّه غائب مى‌باشد.

٢- در موردى كه شهادت بر عليه ميّت و طفل و ديوانه باشد.