عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢١٩ - ضابطه اتحاد در جنس

ترجمه:

ه: يكى ديگر از طرق استخلاص از ربا آن است كه:

شخصى كه مى‌خواهد جنس زائد بر مجانس را به ديگرى به عنوان عوض بدهد مقدار مطابق با عوض را به عنوان مبيع بوى داده و مقدار زائد را به عنوان بخشش و هبه بدهد مشروط به اينكه هبه زائد را در ضمن بيع شرط نكنند.

يا هركدام از متعاملين مال مورد معامله را به ديگرى قرض داده بعد يكديگر را ابراء نمايند.

و: خرماى تازه را به خرماى خشك نمى‌توان فروخت و همچنين بيع هر جنسى كه بعد از خشك شدن از وزنش كم بشود جايز نيست در مقابل جنس خشكى قرار داد و به طور موازنه آنها را معامله كرد مثل انگور تازه به كشمش.

ز: در صورتى كه عوضين از نظر جنس با هم مختلف باشند اختلاف وزنى آنها مانع نبوده بلكه مى‌توان آنها را چه بطور نقد و چه به نحو نسيه مورد معامله قرار داد.

ح: در نان و سركه و خمير كه با اين عناوين مورد بيع واقع شوند ممكن است توهّم شود در داخل آنها اجزاء مائيّه وجود داشته كه وزن آنها معلوم نيست قهرا منجر به جهالت اشياء نام برده مى‌شود در نتيجه بيع آنها نبايد صحيح باشد ولى بايد گفت:

وجود اين اجزاء مورد نظر نبوده و مضرّ به صحّت معامله نمى‌باشد مگر آنكه وجود اين اجزاء از حدّ متعارف گذشته به طورى كه به نحو ظهور و آشكار محسوس باشد كه در اين صورت معامله بملاحظه غررى بودن عوضين و مجهول بودنشان باطل است.

ط: گوشت را با حيوانى كه از نظر جنس با هم تماثل دارند نمى‌توان معامله و خريد و فروش كرد نظير گوشت گوسفند با خود گوسفند ولى اگر با هم مختلف باشند معامله‌اشان قطعا جايز است.