توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٨٧ - غرض از تشبيه

امر برخلاف بوده و بدون ترديد صباح و سفيدى آن بايد مشبّه‌به بوده و وجه خليفه مشبّه منتهى از باب مبالغه شاعر تشبيه را قلب كرده است.

و در قول شاعر يعنى [حين يمتدح‌] دلالت است براينكه ممدوح به حقّ مادح و تعظيم شأنش نزد حاضرين معرفت داشته از اينرو به مدّاحى او گوش فراداده و اظهار اطمينان نسبت بوى مينمايد.

و همچنين دلالت دارد براينكه ممدوح در كرم كامل مى‌باشد زيرا متّصف است باينكه در وقت شنيدن مدح از بشر و طلاقت وجه بر خوردار مى‌باشد.

شرح فارسى‌

توضيح‌

قوله: و هو ضربان: ضمير [هو] به الغرض العائد الى المشبّه به راجع است.

قوله: ايهام انّه اتمّ من المشبّه: ضمير در [انّه‌] به مشبّه‌به راجع است يعنى متكلّم سامع را بتوهّم بياندازد كه مشبّه‌به از مشبّه در وجه اتمّ مى‌باشد بااينكه در واقع چنين نيست.

قوله: و ذلك فى التّشبيه المقلوب: مشاراليه [ذلك‌] ايهام انّه الخ مى‌باشد.

قوله: الّذى يجعل فيه النّاقص الخ: ضمير در [فيه‌] به تشبيه راجع است.

قوله: انّه اكمل: ضمير در [انّه‌] به مشبّه‌به راجع است.

قوله: كانّه غرّته: شارح گويد:

غرّه بضم غين و تشديد راء سفيدى در پيشانى اسب را گويند