توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٦٦ - ادات تشبيه و شرح آنها

اصل و قاعده در مثل كاف اينستكه مشبّه‌به پهلوى آن قرار بگيرد و گاهى غير مشبّه‌به پهلوى آن واقع ميشود مانند:

و اضرب لهم مثل الحيوه الدّنيا كماء انزلناه‌ .

شارح گويد:

ادات تشبيه عبارتست از: كاف و كانّ.

و گاهى [كانّ‌] را در مورد ظنّ به ثبوت خبر استعمال نموده بدون اينكه قصد تشبيه در بين باشد اعم از اينكه خبر جامد بوده و يا مشتقّ باشد مانند:

كانّ زيد اخوك (گويا زيد برادر تو است) و كانّه قدم (گويا زيد آمد).

و كانّك قلت (گويا تو گفتى) و كانّى قلت (گويا من گفتم).

و ديگر از ادات تشبيه لفظ [مثل‌] و آنچه در معناى آن است مى‌باشد.

و مقصود از [آنچه در معناى مثل است‌] كلمه‌اى است كه از مماثلت و مشابهت مشتق شده و يا لفظ ديگرى بوده كه مفيد همين معنا باشد و طبق گفته مصنّف اصل و قاعده در مثل كاف اينستكه:

مشبّه‌به پهلوى آن قرار بگيرد و مقصود از اين عبارت اينستكه در كاف و مانند آن همچون لفظ [نحو] و [مثل‌] و [شبه‌] قاعده و اصل آنستكه مشبّه‌به پهلوى آنها واقع شود اعم از آنكه لفظ بوده مانند:

زيد كالاسد (زيد مانند شير است) يا تقديرا باشد مانند فرموده حقتعالى‌ او كصيّب من السّماء ( يا مانند بارانى كه از آسمان ببارد) چه آنكه تقديرا آن او كمثل ذوى صيّب مى‌باشد پس [كاف‌] در تقدير