توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٩ - تشبيه و شرح آن

و وجه ابتناء استعاره بر چنين تشبيهى آنستكه وقتى مشبّه و ادات تشبيه حذف شده و قرينه‌اى بر مراد و مقصود اقامه گردد استعاره از مرحله قوّه بفعل مى‌رسد.

قوله: او غير ذلك: مثل اينكه تشبيه ضمنى باشد همچون: لقيت من زيد اسدا (ملاقات كردم زيد را كه شير بود).

قوله: فلم يأت بالضير: ضمير فاعلى در [لم يأت‌] به مصنّف رجوع مى‌كند.

قوله: لئلا يعود الى التشبيه المذكور: ضمير در [يعود] به ضمير راجع است و مقصود از [التّشبيه المذكور] تشبيهى استكه عنوان بحث قرار داده شده.

قوله: الّذى هو اخصّ: زيرا مقصود از تشبيه مذكور در عنوان بحث خصوص تشبيهى است كه استعاره بر آن مبتنى مى‌باشد.

قوله: و ما يقال انّ المعرفة الخ: اين عبارت اشاره است به جواب سئوالى كه ممكنست طرح شود و شرح آن چنين است:

سئوال و جواب‌

ذكر اسم فاعل همچون آوردن ضمير بوده و با هم هيچ فرقى ندارند زيرا همانطورى كه اگر ضمير آورده مى‌شد و مى‌گفتيم:

هذا باب التّشبيه و هو الدلاله على مشاركه امر الخ.

ضمير [هو] به [تشبيه‌] در عنوان بحث رجوع مينمود و بدين ترتيب تعريف مذكور، تعريف براى خصوص تشبيهى كه استعاره بر آن مبتنى است (تشبيه اصطلاحى) قرار داده ميشد عينا