توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٣ - تشبيه و شرح آن

[تشبيه و شرح آن‌]

ترجمه‌

مصنّف گويد:

سپس چون برخى از مجازات مبتنى بر تشبيه مى‌باشند لازم شد كه تشبيه را متعرّض شويم در نتيجه بايد بگوئيم:

بحث منحصر در سه امر مى‌باشد.

شارح گويد:

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني ؛ ج‌٤ ؛ ص٥٣

ير در [منه‌] به مجاز راجع است و منظور از مجازى كه مبتنى بر تشبيه مى‌باشد استعاره‌اى استكه اصل آن تشبيه باشد از اينرو لازم گشت كه تشبيه را نيز در اينجا متعرّض شده و پيش از بيان مجازى كه يكى از اقسام استعاره‌اى است كه مبتنى بر تشبيه مى‌باشد بيان نمائيم.

قابل ذكر است چون در تشبيه مباحث بسيار و فوائد زيادى وجود دارد از اينرو آنرا بعنوان مقدّمه بحث استعاره قرار نداده بلكه مقصد عليحده و باب جداگانه‌اى براى آن منظور داشتيم نتيجتا مقاصد در علم بيان منحصر در سه امر مى‌باشد:

تشبيه، مجاز، كنايه.

متن‌

التشبيه‌

التّشبيه الدلالة على مشاركة امر لامر آخر فى معنى.

و المراد هيهنا ما لم تكن على وجه الاستعارة التحقيقية و لا على الاستعارة بالكناية و التجريد فدخل فيه نحو قولنا: زيد اسد و قوله تعالى: صم بكم عمى‌ .