توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٤ - مثال وجه شبه مركب حسى در جائيكه طرفين تشبيه مركب باشند

را حذف كردند.

و كلمه [هوىّ‌] بفتح هاء و كسر واو و تشديد ياء بمعناى سقوط مى‌باشد.

شاهد در اينستكه وجه شبه در اين بيت همانطورى كه واضح و روشن است مركّب بوده و همچنين طرفين تشبيه نيز مركب هستند زيرا قصد شاعر اين نيست كه شب را به غبار و ستارگان را به شمشيرها تشبيه نموده تا در نتيجه تشبيهش از قبيل تشبيهى كه مشبّه و مشبّه‌به در آن مفرد است باشد بلكه نظر وى تشبيه نمودن هيئت شمشيرهائى است كه از غلافها كشيده شده و به بالا رفته و پائين آمده و بان طرف و آنطرف رفت و آمد كرده و داراى اضطراب شديد بوده و بسرعت بجهات مختلف حركت نموده و داراى احوال متعدّد از قبيل كجى و راستى، ارتفاع، انخفاض، تلاقى، تداخل، تصادم و تلاصق مى‌باشند و نيز مشبّه‌به مفرد است زيرا عبارتست از كواكبى كه در حال فروريختن و تواقع و تداخل و استطاله اشكال مى‌باشند.

شرح فارسى‌

توضيح‌

قوله: هيّجه: يعنى پراكنده ساخت غبار را.

قوله: اثر بعض: يعنى بدنبال بعضى.

قوله: و الاصل تتهاوى حذفت احدى التائين: بين ارباب ادب اختلاف است كه تاء اوّل حذف شده يا دوّم برخى محذوف را تاء اوّل قرار داده و بعضى دوّمى را محذوف مى‌دانند.

قوله: و كذا الطّرفان: يعنى مشبّه (شمشيرها) و