توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٠ - مثال وجه شبه مركب حسى در جائيكه طرفين تشبيه مفرد باشند

و كلمه [حين نوّرا] يعنى زمانيكه شكوفه‌اش باز شده باشد.

شاهد در تشبيه ستاره ثريّا به خوشه انگور ملّاحى است كه هردو مفرد بوده و وجه شبه بين آنها هيئتى است كه از تقارن اشكال دائره‌اى سفيد رنگ كوچك حاصل شده كه در مرأى هربيننده‌اى واقع شده‌اند يعنى بنظر بيننده‌گان اشكال مستدير صغير و كوچك ميابند اگرچه در واقع بزرگ ميباشند و نيز هيئت آنها بر كيفيّت مخصوصى است نه اينكه اجتماعشان بنحو اجتماع تضام و تلاصق بوده كما اينكه فاصله بين‌شان از هم زياد نمى‌باشد و همچنين هريك از اشكال مستدير از نظر طول و عرض واجد مقدار مخصوص مى‌باشند.

پس شاعر به اشياء مختلفى چند نظر كرده و هيئت خاصّى از آنها را كه حاصل شده است مقصود و منظور قرار داده و از آن به عنوان وجه شبه بين طرفين ياد كرده و همانطورى كه قبلا گفتيم طرفين در اين تشبيه مفرد هستند زيرا مشبّه ستاره ثريّا و مشبّه‌به عنقود مقيّد به اينكه عنقود ملاحيه بوده در حاليكه شكوفه آن شكفته و خارج شده است و اين تقييد البتّه با افراد هيچگونه تنافى ندارد چنانچه انشاء اللّه عنقريب شرح آن خواهد آمد.

شرح فارسى‌

توضيح‌

قوله: و معنى التّركيب ههنا: مشاراليه [ههنا] موردى است كه وجه شبه مركّب باشد.

قوله: فتنتزع منها هيئة: ضمير در [منها] به اشياء راجع است و مراد از [هيئت‌] صورتى استكه در خارج وجود نداشته‌