توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢ - دلالت و اقسام آن

وضع له كثيرا ما يتركون هذا القيد اعتمادا على شهرة ذلك و انسباق الذهن اليه.

ترجمه‌

مصنّف گويد:

دلالت لفظ يا بر تمام موضوع‌له بوده و يا بر جزء آن و يا بر خارج از موضوع‌له مى‌باشد دلالت اوّل را دلالت وضعيّه نامند و هريك از دو دلالت اخير عقليّه هستند.

و اوّلى را به مطابقه و دوّمى را به تضمّن و سوّمى را به التزام مقيّد مينمايند.

شارح گويد:

چون هردلالتى براى وضوح و خفاء قابليّت ندارد از اينرو مصنّف تصميم گرفت كه به اقسام دلالت اشاره كرده و آنچه در اينجا مقصود است را معيّن نمايد فلذا گفت:

دلالة اللفظ امّا على تمام ما وضع له الخ.

مقصود از [دلالت لفظ] دلالت وضعيّه لفظ بر معنا مى‌باشد.

بيان و شرح‌

تعريف دلالت: دلالت عبارتست از بودن شيئى بطورى كه از علم به آن علم به چيزى ديگر لازم مى‌آيد.

شيئ اوّل را دالّ و دوّم را مدلول خوانند.

تقسيم دلالت:

دال اگر لفظ باشد دلالت را لفظيّه و در غير اينصورت آنرا غير لفظيّه خوانند نظير دلالت خطوط و عقود و اشارات و نصب.