وجود حركت در اين چهار مقوله مورد قبول همه محقّقان است، ولى صدر المتألهين از وجود حركت در اعراض، لزوم حركت در جوهر را كشف كرده و معتقد گرديده كه حركت در اعراض، مستند به حركت در جوهر است و شدّت و ضعف در عرض بدون حصول حركت در جوهر شيئ محال مى‌باشد. در مباحث حركت «اسفار» به طور مبسوط در اين باره سخن گفته و اشكالاتى را كه از ناحيه منكران حركت در جوهر بيان شده، به خوبى پاسخ داده است. [١] از آن جا كه بحث در اين موضوع از هدف رساله بيرون است، به همين مقدار اكتفاء مى‌نماييم.

٢- حركت در مقوله‌اى- مثلا كيف- به اين معنى است كه موضوع حركت (جسم) در هرآنى فردى از مقوله را در بردارد، از آن‌جا كه حركت «خروج الشي‌ء عن القوّة إلى الفعل» است، طبعا جسم پس‌

[١] . اسفار، ج ٣، ص ٩٣- ٨٥.