هستى شناسى در مكتب صدرالمتألهين - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٨٣

و ضاحك باشد و پيوسته مطارده و مباينت بر مفاهيم حكمفرماست، اگر وجود يك امر اعتبارى و غير اصيل باشد. در اين صورت به هيچ وجه نمى‌توان اين دو مفهوم را به يكديگر حمل كرد كه حاكى از اتحاد و يگانگى باشد.

زيرا هدف حمل يا اتحاد دو مفهوم است، فرض اين است كه از نظر مفهوم كاملا با هم مباين و متغايرند و يا هدف اتحاد در وجود و تحقّق است كه فرض اين است كه وجود يك امر اعتبارى بيش نيست.

خلاصه، مفاهيم مختلف به رشته‌اى احتياج دارد كه همه اين اختلافها را در خود هضم كرده و همه را در يك نقطه گرد آورد و يك چنين چيزى جز وجود نخواهد بود.

مرحوم حكيم سبزوارى به اين برهان اشاره كرده مى‌گويد:

«

لو لم يؤصّل وحدة ما حصلت‌

 

إذ غيره مثار كثرة أتت‌