هستى شناسى در مكتب صدرالمتألهين - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٧٣

حاصل و فشرده هردو برهان اين است كه، مفهومى كه در حدّ ذات خود واجد چيزى جز ذات و ذاتيات نيست و ذات او طرد كننده وجود و عدم نيست و در مقام ذات نه اثرى در آن نهفته و نه مقيد به «اثرى» است، پس طرد عدم و خروج از وضع «لا اثرى» بدون انضمام يك حيثيت تقييديه‌ [١] امكان‌پذير نيست.

و اين حيثيت تقييدى چيزى جز وجود نخواهد بود، زيرا غير آن يا همان ماهيت بى‌اثر است و يا عدم است و به قول حكيم بزرگ اسلام مرحوم آية اللّه شيخ محمد حسين اصفهانى قدس سرّه:

«يختصّ بالوجود طرد العدم‌

 

إذ ما سواه عدم أو عدمي»