هستى شناسى در مكتب صدرالمتألهين - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٥٨

ماهيت دانسته و معتقدند كه تقرر و ثبوت خارجى به شيئيت ماهوى انسان و فرس و ... اختصاص دارد و وجود امرى است اعتبارى و از معقولات ثانيه به شمار مى‌رود، اين گروه را «اصالة الماهوى» ناميده‌اند كه آنان ماهيت را امرى واقعى و تحقّق و ثبوت خارجى ماهيات را، منشأ انتزاع اين مفهوم عام بديهى مى‌دانند.

دوگانگى در اصالت‌

تا اين‌جا روشن شد كه نزاع طرفين در چيست؟ و از بيانات گذشته به دست آمد كه بسيارى از اشكالات كه از طرف غير اهل فن در موضوع اصالت وجود و يا ماهيت اظهار مى‌شود، همگى ناشى از اين است كه درست در محلّ نزاع دقت نكرده‌اند، از قديم الأيام در ميان فلاسفه بيش از دو نظر در مورد اصالت نبوده است و هرگروهى اصالت يكى و انتزاعى بودن ديگرى را معتقد بود. ولى در اين اواخر از برخى كه در مسائل عقلى نوشته‌هايى دارند نقل شده كه در كلمات خود اصالت هردو را انتخاب كرده‌اند.

ناگفته پيدا است كه قول مزبور توالى فاسدى دارد كه هيچ حكيمى نمى‌تواند يكى از آنها را متحمل گردد، مرحوم حكيم سبزوارى توالى فاسده را در شرح منظومه و حواشى آن به عبارات كوتاهى آورده است كه در ذيل به آن اشاره نموده، توضيحاتى درباره آن مى‌دهيم.

١- «لزم أن يكون كلّ شي‌ء، شيئين متباينين»

توضيح: «كل ممكن فهو زوج تركيبي له ماهية و وجود»، و اگر