«الحقائق الحكمية، لا تقنص من العرف و اللغة» [١]، گذشته از اين خود شيخ اشراق خدا و بلكه مفارقات را وجود محض مى‌داند، در اين‌صورت صدق موجود بر آنها با صدق آن بر ماهيات ممكنه فرق خواهد كرد.

وى درباره مفارقات چنين مى‌گويد: «النفس و ما فوقها من المفارقات، إنّيات صرفة و وجودات محضة» [٢] و حلّ اشكال اين است كه مصداق حقيقى موجود در هردو صورت (حمل موجود بر موجود) (يا حمل موجود بر ماهيات موجوده) همان وجود است، و اين‌كه موضوع در صورت دوّم، علاوه بر مصداق واقعى وجود و بر چيز ديگرى نيز شامل است، اين از خصوصيات مورد است و ربطى به مفهوم وجود ندارد.

شيخ در تعليقات مى‌گويد:

«إذا سئل هل الوجود موجود أو ليس بموجود؟

فالجواب انّه موجود بمعنى انّ الوجود حقيقة انّه موجود، فانّ الوجود هو الموجودية». [٣]

[١] . اسفار، ج ٦، ص ٦٣.

[٢] . اسفار، ج ١، ص ٤٣ به نقل از آخر التلويح.

[٣] . تعليقات شيخ به نقل اسفار، ج ١، ص ٤١.