هستى شناسى در مكتب صدرالمتألهين - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٨٧

برهان هفتم اصالت ماهيت با قول به «تشكيك» سازگار نيست.

توضيح اين برهان متوقف به بيان سه مقدمه زير است:

١- تمايز دو ماهيت گاهى به تمامى ذات است، مانند تمايز اجناس عاليه از قبيل كم و كيف و جوهر و ... كه همه، متباينات من جميع الجهات مى‌باشند و ما به الاشتراك ذاتى ندارند تا به ما به الامتياز ذاتى نيازى پيدا كنند.

گاهى تمايز به بعض ذات است، مانند انواع يك جنس از قبيل انسان و فرس كه به فصول از يكديگر متمايز مى‌شوند.

گاهى تمايز به بعضى از امور خارج از ذات انجام مى‌گيرد، مانند مشخصات افراد يكى از انواع، مثل زيد، عمرو، كه از نظر جهات خارجى باهم تمايز دارند.

مرحوم سبزوارى مى‌فرمايد:

الميز إمّا بتمام الذات‌

 

أو بعضها أو جاء بمنضمات‌