فلاسفه شيعه خصوصا در چهار قرن اخير، در طرح بسيارى از مسائل فلسفى و تكميل قسمتهاى ديگر آن، گوى سبقت را از ديگران ربوده و خدمات ارزنده‌اى به شناخت بهتر مسائل مربوط به وجود و هستى نموده‌اند.

در ميان آنان نابغه شرق و فيلسوف بزرگ اسلام، مرحوم صدر المتألهين (٩٧٩- ١٠٥٠ ه. ق) بيش از ديگران مسائل فلسفى را زير ورو كرده و افكار تازه‌اى را به بازار علم و فلسفه عرضه داشته و مسائلى را پايه‌گذارى نموده است كه در هيچ يك از مكتبهاى مشّاء و اشراق سابقه نداشته است.

او نه تنها مسائل موروثى را دگرگون كرد و مبتكر مسائل بس جديدى در مباحث وجود و الهيات و حركت گرديد، بلكه شيوه بحث و بررسى را كاملا عوض كرده و به بسيارى از نزاعهاى چند صد ساله ميان پيروان مكتب‌هاى اشراق و مشاء خاتمه داد.

در ميان مسائل فلسفى كه صدر المتألهين درباره آنها بحث نموده، دو مسئله ذيل بيش از ديگر مسائل حائز اهميت هست:

١- اصالت وجود و اعتبارى بودن ماهيت.

٢- تشكيك در مراتب وجود.

تا آن جا كه استادان فلسفه اين دو مسئله را «رأس كلّ معارف» مى‌خواندند و حلّ اين دو مسئله، پايه حل بسيارى از مسائل كلى فلسفى بوده و مى‌توان آنها را پايه بسيارى از مسائل مربوط به خداشناسى، طبيعت‌شناسى و علم النفس فلسفى و ... دانست؛ مرحوم صدر المتألهين در اين دو مسئله، بيش از ديگر مسائل داد